Boks

Boks yarışından bir fraqment

Boks - iki adamın müəyyən qaydalar çərçivəsində, hücum və müdafiə məqsədi ilə yumruqlarından istifadə edərək bir-birinə həmlə etdikləri bir idman növü. Boks qarşılaşmaları dünyanın çox ölkəsində maraqla izlənilir. Amma şiddət ehtiva etməsi səbəbiylə bu idmanın qadağan edilməsi lazım olduğunu düşünənlər də vardır.

Boks qarşılaşmaları rinqdə keçirilir. Rinq, üç sıra kəndirlə bağlı və yerdən yüksəkdə kvadrat formasında bir sahədir. Peşəkar boksda rinqin böyüklüyü 5-6 m², həvəskar boksda isə ən az 3-6 m²dir. Boks qarşılaşmalarında, hər iki boksçu da eyni çəkidə (ağırlıqda) olmalıdır.

Peşəkar və həvəskar boksun qaydaları bir-birindən fərqlidir. Həvəskar boksçular 227 qr ağırlığında, peşəkar boksçular isə ağırlığı 170-283 qr arasında dəyişən əlcəklər istifadə edərlər. Peşəkar boksçular yalnız şort, həvəskar boksçular isə şort və atlet geyər. Həm həvəskar həm də peşəkar boksçular qarşılaşmada diş və qasıq qoruyucuları istifadə edərlər. Həvəskar boksçular ayrıca qoruyucu başlıq taxırlar.

Bu idman növü hələ 5000 il bundan əvvəl Misir və Babilistanda mövcud olub

Fanat: Boks demək olar ki, cəmiyyətin yarandığı ilk dövrlərdən dünya xalqları arasında yayılmağa başlayıb. Bu idman növü hələ beş min il bundan əvvəl Misir və Babilstanda mövcüd olan yumruq döyüşü əsasında inkişaf edib. Müasir boksa bənzəyən yumruq döyüşləri qədim Yunanıstanda da təşkil olunurdu. Eramızdan əvvəl 688-ci ildə boks antik Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil edilmişdi.

İlk olimpiya çempionu adına yunanıstanlı Onamastus layiq görülmüşdür. Məşhur riyaziyyatçı və filosof Pifaqor da boks üzrə antik Olimpiya oyunlarının qaliblərindən olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində Əlcəzairdə tapılan vaza üzərindəki rəsmlər onu göstərir ki, boks (yumruq döyüşü) qədim dövrlərdə Afrikanın cənubunda da özünə pərəstişkarlar tapıb.

Digər dillərdə
Аҧсшәа: Абокс
Afrikaans: Boks
aragonés: Boxeyo
Ænglisc: Fȳstlāc
العربية: ملاكمة
asturianu: Boxéu
تۆرکجه: بوکس
башҡортса: Бокс
беларуская: Бокс
беларуская (тарашкевіца)‎: Бокс
български: Бокс
བོད་ཡིག: ཁུར་འཛིང་།
brezhoneg: Boks
bosanski: Boks
català: Boxa
нохчийн: Бокс
کوردی: مستانی
čeština: Box
kaszëbsczi: Piscowanié
Cymraeg: Paffio
dansk: Boksning
Deutsch: Boxen
Ελληνικά: Πυγμαχία
English: Boxing
Esperanto: Boksado
español: Boxeo
eesti: Poks
euskara: Boxeo
فارسی: بوکس
suomi: Nyrkkeily
føroyskt: Nevaleikur
français: Boxe
Frysk: Boksen
Gàidhlig: Dòrnaireachd
galego: Boxeo
客家語/Hak-kâ-ngî: Po̍k-sin-kú
עברית: איגרוף
hrvatski: Boks
Kreyòl ayisyen: Bòks
հայերեն: Բռնցքամարտ
Bahasa Indonesia: Tinju
Ilokano: Boksingero
íslenska: Hnefaleikar
italiano: Pugilato
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᒥᖏᑎᑕᐅᑎᔪᖅ
日本語: ボクシング
Patois: Baxin
Basa Jawa: Tinju
ქართული: კრივი
Qaraqalpaqsha: Boks
қазақша: Бокс
한국어: 권투
Кыргызча: Бокс
lietuvių: Boksas
latviešu: Bokss
Baso Minangkabau: Tinju
македонски: Бокс
മലയാളം: ബോക്സിങ്
монгол: Бокс
मराठी: बॉक्सिंग
Bahasa Melayu: Tinju
Mirandés: Boxe
မြန်မာဘာသာ: လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း
Napulitano: Pugilato
Plattdüütsch: Boxen
नेपाली: मुक्केबाजी
Nederlands: Boksen
norsk: Boksing
occitan: Bòxa anglesa
Ирон: Бокс
ਪੰਜਾਬੀ: ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ
polski: Boks
Piemontèis: Bòcs
português: Boxe
Runa Simi: Saqmanakuy
română: Box
русский: Бокс
саха тыла: Бокс
sicilianu: Puggilatu
Scots: Boxin
سنڌي: باڪسنگ
davvisámegiella: Boksen
srpskohrvatski / српскохрватски: Boks
සිංහල: බොක්සිං
Simple English: Boxing
slovenčina: Box (šport)
slovenščina: Boks
chiShona: Tsiva
Soomaaliga: Feedh (ciyaar)
shqip: Boksi
српски / srpski: Бокс
Basa Sunda: Tinju
svenska: Boxning
Kiswahili: Mchezo wa ngumi
тоҷикӣ: Бокс
Türkmençe: Boks
Tagalog: Boksing
Türkçe: Boks
татарча/tatarça: Бокс
українська: Бокс
اردو: مکے بازی
oʻzbekcha/ўзбекча: Boks
Tiếng Việt: Quyền Anh
Winaray: Boksingero
isiXhosa: Amanqindi
ייִדיש: באקס
中文: 拳击
Bân-lâm-gú: Bo̍k-sìn-guh
粵語: 拳擊