Alyaska

Alyaska
ing. Alaska
Alyaska bayrağıAlyaska gerbi
BayraqGerb
Təxəllüsü: Son sərhəd
Şüarı: Gələcəyə Şimal
Himni: "Alaska's Flag"
ABŞ xəritəsində Alyaska
Rəsmi dilİngilis dili, İnyupik dili, Sibir yupikcəsi, Alyaska yupikcəsi, Alyutik dili, Aleut dili, Denayina dili, Deq Hitan dili, Holikaçuk dili, Koyukon dili, Yuxarı Kuskokvim dili, Qviçin dili, Aşağı Tanana dili, Yuxarı Tanana dili, Tanakros dili, Han dili, Atna dili, Eyak dili, Tlinqit dili, Hayda dili, Tsimşian dili
Danışılan dillərİngilis dili (89.7%)
Yerli (Eskimos-aleut və Na-dane dilləri) (5.2%)
İspan dili(2.9%)
PaytaxtıCuno
Ən iri şəhəriAnkoric
Ərazisi1-ci (ABŞ üzrə)
 • Ümumi663,268 mil²
(1,717,856 km2)
 • Eni2,261 mil (3,639 km)
 • Uzunluğu1,420 mil (2,285 km)
 • % su13.77
 • En dairəsi51°20'Ş - 71°50'Ş
 • Uzunluq dairəsi130°Q - 172°Q
Əhalisi48-ci (ABŞ üzrə)
 • Ümumi738,432 (2015)
 • Sıxlıq1.26/mil²  (0.49/km2)
50-ci (ABŞ üzrə)
 • Təsərrüfatın Orta Gəliri64,333 $ (4-cü)
Yüksəklik
 • Maksimal yüksəklikDenali
20,310 ft (6190.5 m)
 • Orta yüksəklik1900 ft  (580 m)
 • Minimal yüksəklikdəniz səviyyəsi
Ştatlıqdan ƏvvəlAlyaska Ərazisi
İttifaqa qəbul3 yanvar, 1959 (49-cu)
QubernatorBill Uoker (P)
Leytenant-qubernatorBayron Mellot (D)
Qanunverici hakimiyyətŞtat Qanunverici Hakimiyyəti
 • Yuxarı PalataSenat
 • Aşağı PalataNümayəndələr Palatası
ABŞ SenatorlarıLiza Merkauski (R)
Den Sallivan(R)
ABŞ Palata nümayəndələriDon Yanq (R) (siyahı)
Saat qurşağı
 • 169° 30′ Q-dən şərqəAlyaska UTC -9/-8
 • 169° 30′ Q-dən qərbəHavay-Aleut UTC -10/-9
ISO 3166US-AK
AbbreviaturaAK
Rəsmi saytıalaska.gov

AlyaskaAmerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Cuno şəhəridir. Kanada ilə həmsərhəddir.

Tarix

Alyaskada yaşayan yerlilərin 15-40 min il bundan əvvəl Berinq körfəzini keçərək Amerika qitəsinə yerləşən ilk mühacirlərin nəslindən olduqları ehtimal edilir. Eskimoslaraleutlar isə, bir ehtimalla, Alyaskaya 3-8 min il əvvəl gələn, daha məskun Şimal Qütbü xalqlarının törəmələridir.

Alyaskadakı ilk avropalılar, Kodiak Adasında olan Three Saints (Üç Əzizlər) Qoyuna 1784 ilində yerləşən Rus kürk tacirləri idi. Bölgə, 1799-cü ildən 1867-ci ilə qədər bir rus-Amerikan şirkəti tərəfindən idarə olundu. ABŞ xarici işlər naziri William H. Seward, bölgənin ABŞ-a satılmasını təsdiqləyən sənədi 1867-ci ildə imzaladı. Rusiya imperatoru II Aleksandr Alyaskanı lazımsız hesab edərək, cəmi 7,2 milyon dollar müqabilində ABŞ-a satmışdır. Əhəmiyyətli qızıl qaynaqlarının kəşfi 1880-ci illərdə və 1890-cı illərdə çox sayda Amerikalının Alyaskaya yerləşməsinə səbəb oldu və ABŞ Konqresi 1912-ci ildə Alyaska Torpaqlarını qurdu. II. Dünya Döyüşü əsnasında Yaponların bölgədəki fəaliyyəti Alyaskada müdafiə etmə təsisləri qurulmasını zəruri etdi. Alaska 3 Yanvar 1959-da 49. əyalət olaraq ABŞa qatıldı. 1968-də Şimal Qütbü sahil düzənliyində neft və təbii qaz yataqları tapılmasıyla daha da inkişaf etdi.

Alyaska dörd coğrafi bölgəyə ayrıla bilər:

  1. Cənubda Böyük Okean dağ sistemi bölgəsi,
  2. Ortadakı düzənliklər və yaylalar bölgəsi,
  3. Şimalda Brooks dağları bölgəsi (Qayalıq dağların şimal davamı),
  4. Şimal ucda sahil düzənliyi
Digər dillərdə
Afrikaans: Alaska
Alemannisch: Alaska
አማርኛ: አላስካ
aragonés: Alaska
Ænglisc: Alaska
العربية: ألاسكا
ܐܪܡܝܐ: ܐܠܐܣܟܐ
مصرى: الاسكا
asturianu: Alaska
Aymar aru: Alaska suyu
башҡортса: Аляска
Boarisch: Alaska
žemaitėška: Aleska
Bikol Central: Alaska
беларуская: Аляска
беларуская (тарашкевіца)‎: Аляска (штат)
български: Аляска
भोजपुरी: अलास्का
Bislama: Alaska
বাংলা: আলাস্কা
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: আলাস্কা
brezhoneg: Alaska
bosanski: Aljaska
буряад: Аляска
català: Alaska
Chavacano de Zamboanga: Alaska
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Alaska
нохчийн: Аляска
Cebuano: Alaska
کوردی: ئەلاسکا
corsu: Alaska
čeština: Aljaška
Чӑвашла: Аляска
Cymraeg: Alaska
dansk: Alaska
Deutsch: Alaska
Zazaki: Alaska
dolnoserbski: Alaska
Ελληνικά: Αλάσκα
emiliàn e rumagnòl: Alàska
English: Alaska
Esperanto: Alasko
español: Alaska
eesti: Alaska
euskara: Alaska
فارسی: آلاسکا
suomi: Alaska
føroyskt: Alaska
français: Alaska
arpetan: Alaska
Nordfriisk: Alaska
Frysk: Alaska
Gaeilge: Alasca
Gagauz: Alaska
Gàidhlig: Alasca
galego: Alasca
Avañe'ẽ: Alaska
ગુજરાતી: અલાસ્કા
Gaelg: Alaska
客家語/Hak-kâ-ngî: Alaska
Hawaiʻi: ‘Ālaka
עברית: אלסקה
हिन्दी: अलास्का
Fiji Hindi: Alaska
hrvatski: Aljaska
hornjoserbsce: Alaska
Kreyòl ayisyen: Alaska
magyar: Alaszka
interlingua: Alaska
Bahasa Indonesia: Alaska
Igbo: Àláskà
Iñupiak: Alaska
Ilokano: Alaska
Ido: Alaska
íslenska: Alaska
italiano: Alaska
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐊᓛᓯᑲ
日本語: アラスカ州
Basa Jawa: Alaska
ქართული: ალასკა
Qaraqalpaqsha: Alyaska
Kabɩyɛ: Alaskaa
қазақша: Аляска
ಕನ್ನಡ: ಅಲಾಸ್ಕ
한국어: 알래스카주
kurdî: Alaska
kernowek: Alaska
Кыргызча: Аляска
Latina: Alasca
Ladino: Alaska
Lëtzebuergesch: Alaska
лезги: Аляска
Lingua Franca Nova: Alaska
Limburgs: Alaska
Ligure: Alaska
lumbaart: Alaska
لۊری شومالی: آلاسکا
lietuvių: Aliaska
latviešu: Aļaska
मैथिली: अलास्का
мокшень: Аляска
Malagasy: Alaska
олык марий: Аляска
Māori: Alaska
Baso Minangkabau: Alaska
македонски: Алјаска
മലയാളം: അലാസ്ക
монгол: Аляска
मराठी: अलास्का
кырык мары: Аляска
Bahasa Melayu: Alaska
မြန်မာဘာသာ: အလက်စကာပြည်နယ်
مازِرونی: آلاسکا
Dorerin Naoero: Alaska
Nāhuatl: Alaska
Plattdüütsch: Alaska
Nedersaksies: Alaska
नेपाली: अलास्का
नेपाल भाषा: अलास्का
Nederlands: Alaska
norsk nynorsk: Alaska
norsk: Alaska
Novial: Alaska
occitan: Alaska
ଓଡ଼ିଆ: ଆଲାସ୍କା
Ирон: Аляскæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਅਲਾਸਕਾ
Pangasinan: Alaska
Kapampangan: Alaska
Papiamentu: Alaska
पालि: अलास्का
Norfuk / Pitkern: Alaska
polski: Alaska
Piemontèis: Alasca
پنجابی: الاسکا
português: Alasca
Runa Simi: Alaska suyu
rumantsch: Alasca
română: Alaska
русский: Аляска
संस्कृतम्: अलास्का
саха тыла: Аляска
sardu: Alaska
sicilianu: Alaska
Scots: Alaska
davvisámegiella: Alaska
srpskohrvatski / српскохрватски: Aljaska
සිංහල: ඇලස්කාව
Simple English: Alaska
slovenčina: Aljaška
slovenščina: Aljaska
Soomaaliga: Alaska
shqip: Alaska
српски / srpski: Аљаска
Seeltersk: Alaska
svenska: Alaska
Kiswahili: Alaska
ślůnski: Alaska
தமிழ்: அலாஸ்கா
తెలుగు: అలాస్కా
тоҷикӣ: Аляска
Türkmençe: Alýaska
Tagalog: Alaska
Türkçe: Alaska
татарча/tatarça: Аляска
удмурт: Аляска
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: Alyaska Shitati
українська: Аляска
اردو: الاسکا
oʻzbekcha/ўзбекча: Alaska
vèneto: Ałasca
Tiếng Việt: Alaska
West-Vlams: Alaska
Volapük: Lalaskän
Winaray: Alaska
吴语: 阿拉斯加
хальмг: Аляска
მარგალური: ალასკა
ייִדיש: אלאסקע
Yorùbá: Alaska
Zeêuws: Alaska
Bân-lâm-gú: Alaska