Adi armud

?Adi armud
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozid
Sıra:Gülçiçəklilər
Fəsilə:Gülçiçəyikimilər
Cins:Armud
Növ: Adi armud
Elmi adı
Pyrus communis L.
Sinonimlər
  • Pyrus asiae-mediae Popov
  • Pyrus balansae Decne.
  • Pyrus bourgaeana Decne.
  • Pyrus communis bourgaeana (Decne.) Nyman
  • Pyrus communis var. mariana Willk.
  • Pyrus domestica Medik.
  • Pyrus elata Rubtzov
  • Pyrus medvedevii Rubtzov
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
25295
23211
???

Adi armud (lat. Pyrus communis) — gülçiçəyikimilər fəsiləsinin armud cinsinə aid bitki növü.

Şərqi Avropadan Qərbi Asiyaya qədər yayıımışdır.

Həmin fəsilədən olan armudun Azərbaycanda 16 növü yabanı halda bitir, 2 növü isə mədəni halda geniş becərilir.

Təbabətdə

Aşağıda qeyd edilən 2 növ armudun təbabətdə istifadə edilməsi barədə məlumat verilir.

Adi armud və ya mədəni armud və Qafqaz armudu.

Armud. Onun hündürlüyü 20 – 30 m-ə qədər olan ağac bitkisidir. Meyvəsinin qabığının qırmızı, qəhvəyi, qızılı rəngdə olması ilə başqa növlərindən fərqlənir. O, Azərbaycanın bir çox rayonlarında geniş becərilir.

Qafqaz armudu. Bu çətiri budaqlı ağacdır. Meyvəsi xırdadır, girdə formada olub, azca ağız büzüşdürücüdür. Adətən, meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Azərbaycan meşələrində yabanı halda geniş yayılıb.

Adi armudun meyvələrində şəkər [12 %], pektin maddələri [4, 2 %], üzvü turşular [2, 5 %], aşı maddələri [1,2 %], C vitamini [64, 5 mq %], karotin [5 -6 mq %], B1 vitamini vardır.

Qafqaz armudunun tərkibində isə şəkər şəkər [6 -7 %], pektin maddələri [3,4 – 4 %], üzvü turşular [1,2 – 1,6 %], aşı maddələri [2-3 %], C vitamini [26 – 30 mq %], karotin [6,48 – 10,5 mq %], və s. müəyyən edilmişdir.

Xalq təbabətində Qafqaz armudunun qurudulmuş yarpaqlarından sulu dəmləmə [çay] hazırlayıb, ürək ağrıları, xüsusən ürək döyünmələri zamanı içirlər. Eyni məqsəd üçün təzə dərilmiş armud meyvələrinin şirəsindən də istifadə olunur.

Adi armud şirəsi ishal xəstəliyinə qarşı işlədilir. Zaqatala rayonunda bağ armudunun meyvələrindən [xüsusən onun yerli adla məşhur olan "bal armudu" sortundan] armud bəkməzi hazırlanır. Bunun üçün armudun meyvələrini iki hissəyə ayırıb, sıxıb şirəsini çıxardırlar. Alınmış şirə qatı şərbət halına düşənə qədər qaynadılır. Nəticədə əldə edilən armud bəkməzindən qüvvətverici və sidikqovucu dərman kimi istifadə olunur. Armudun meyvələrinin şirəsi şəkərlə bir yerdə mət hala [qatı hala] düşənə qədər qaynadılır. Nəticədə alınan bəkməzdən [yerli adla "armudrub"] iştahaartırıcı və həzm prosesini yaxşılaşdıran dərman kimi işlədilir. Bağ armudu böyrəklərdən daşın salınmasında və sidikqovucu kimi istifadə edilir.

Diabet xəstəliyinə tutulanlara armud çox xeyirlidir, çünki o, orqanizmdə qidanın asan həzm olunmasına və iştahanın yaxşılaşmasına kömək edir. Armud malyariya xəstəliyinə tutulanlar üçün də faydalıdır. Çünki o, ürək yanğısının qarşısını alır. Xalq təbabətində armud ağacının yarpaqlarından çay kimi dəmləyib daxili qanaxmalarda qankəsici dərman kimi işlədilir.

Digər dillərdə
العربية: كمثرى
تۆرکجه: عادی آرمود
беларуская: Груша звычайная
català: Perera
čeština: Hrušeň obecná
Cymraeg: Coeden ellyg
Deutsch: Kultur-Birne
dolnoserbski: Zagrodna kšušcyna
Ελληνικά: Αχλαδιά
español: Pyrus communis
suomi: Päärynä
Võro: Pirnipuu
français: Poirier commun
Nordfriisk: Peerbuum
Gaeilge: Piorra fiáin
galego: Pereira
hornjoserbsce: Zahrodna krušwina
magyar: Nemes körte
italiano: Pyrus communis
Адыгэбзэ: Кхъужьей
한국어: 서양배나무
Ripoarisch: Bir
лакку: Хъюрт
монгол: Европ лийр
Nāhuatl: Peracuahuitl
norsk nynorsk: Pære
norsk: Pære
occitan: Perièr
Piemontèis: Pyrus communis
پنجابی: ناشپاتی
armãneashti: Peru (pomu)
sardu: Pira
slovenčina: Hruška obyčajná
slovenščina: Hruška
svenska: Päron
ไทย: แพร์
українська: Груша звичайна
Tiếng Việt: Pyrus communis
West-Vlams: Peire
中文: 西洋梨
粵語: 啤梨