Challwa

Challwa: Piraña.

Challwa, challwaxa jakiwa umana jahuiranakana quta tuqina jach'a lamar tuqina, ukhamaraki walxa kasta challwanaka utxi kunaiman sutininaka ukhamaraki jisk'a jach'a challwanaka, kunatixa challwaja wali sumawa manq'añataki nayra pachaxa wali utjana challwanakaxa jicha pachasti janiw walxa utjkiti.

Challwata yatiña

Yatiyanaka jikxattanakaxa akhama arunakampiwa qhanañchi. Kawkiri challwanakati uñt’ataki uka kasta challwanakaxa ch’akhankamakiwathaya umana jakirinaka. Challwanakaxa vertebrados acuáticos sutimpi uñt’atawa branquias uksanjama katuqapxi uma tuquita oxigeno jakaña samana, chhiqhanakapaxa.

Challwa

Yatiñatakixa kimsaru jaljatawa, nayraxa p’iqituqixa, nasa, laka, nayra, opérculo llaqakamawa, taypi tuqixa órganos sata jakaña utjayirinaka, patxa manqha chhiqhanakampiwa; qhipaxa tuqixa  péndulo caudal surimi, wich’inkha tukuya aleta caudal ukanaka; challwana janchi patxapaxa k’ilinakaniwa, sunkhaninaka jani k’ilinisa utjarakiwa.

P’iqi

Nayraxa p’iqi tuqixa juch’usaruwa tukuyi, laka patapaxa ajanupa, nasa, ñaqa, nayranakapaxa pampilla muruq’unaka. lakapaxa manq’anaka katjañatakjama ukampirusa samana lanti brquias uksaru uma puriyañataki.

Challwana laka ch’akhanakapaxa jach’ani jisk’aninakawa laka ch’akhanakapaxa jalartaspa misturarakispa ukhamawa, maya siqi, paya, kimsa ukhamanakanispawa, laxrapaxa janiwa janchi ankunikiti p’iqi ch’akhapampi chikachatawa unuqispa challwanakawa  p’iqiparu  aychata sunkhaninakawa, ch’aphini  ukhamanakawa.

Taqpacha janchi

Challwana janchipanakaxa taqpachanina sayt’kamakiwa yamakisa umana jaltirankanxa. qhipaxa wich’inkha tukuyaxa juch’usawa péndulo caudal sata, puracapaxa janchipanxa línea  lateral sata jarapiru siqintata, uka siqixa órgano censorial satawa challwana amuyasiñapataki ñanqhanakata jark’aqasiñataki, quta manqhana ist’añataki.

Chiqhanaka

Chhiqhanakapaxa jiikhani patanakana, jarapixana puraka manqha tuqinakankiwa juch’usa ch’akhanakani, wich’inkapaxa ukhamaraki, chhiqhanakapxa ayatatta’sispawa umanxa kimsa ch’ulla chhiqhanakaniwa, jikhani patana, qhipaxa wich’inkha thiya patana, wich’inkha  thiya manqhana (dorsal, caudal y anal) uksanakana.

Jikhani chhiqha

Jikhani patankiwa, umana jani  q’achhirst’añataki suma wayxasiñapataki, muytañataki ukhamaraki jalkasaxa sayt’añataki.

Qhipaxa chhiqha

Qhipaxa wich’inkhankiwa aka chhiqhaxa, nayraxaru khiwtasa sartayañataki.

Qhipaxa manqha chhiqha

Aka chhiqhaxa suma chiqa tuytayañapatakiwa ukhamarusa suma sayañapataki. Payakamawa aka chhiqhanakaxa pectorales ventrales sutimpi uñt’atanaka. yaqhipanakaxa jisk’a chhiqhanakaniwa (aleta adiposa) ukanaka.

Nayraxa paya chhiqhanaka

Aka chhiqhanakaxa purapaxa ñaqa thiyanakankiwa, ch’amampi sartayiriwa pata tuqiru manqha tuqiru, k’achhata sartayañataki.

Qhipaxa puraka manqha chhiqhanakaxa aletas ventrales sataxa puraka uksana jikxatasi maynisti aleta adiposa janchi jisk’a chhiqhaxa jikhani patana jikatasiraki challwanakana janchipaxa escamas sata qhulu k’ilinakana sillp’a ch’akharu uñtata siqi qhawxatatawa utjarakiwa jani k’ilininakaxa.

Órganos satanaka

Vejiga natatoria satawa yanapt’iri  challwa tuytayirixa, umana sayañataki, utt’aspawa quta manqharu, tuysunirakispawa jani ch’ama tukusa. Challwanakaxa órganos sata phuqhata  jakañanakanipxiwa, laka chiqa uma juchhantasaxa ñaqa opérculo uksanjama mistuyxi branquias sata muysuyasina jakaña oxigeno katuqi, ukhamawa sistema respiratorio sata challwana jakañapataki; laka, laka ch’akhanaka, sunquru, mallq’a, jiphilla ukanakawa mayachata challwana manq’añapataki sistema digestivo sata.

Challwaxa sistema nervioso uksanjama amuyaraki, jatha k’awnanaka uñjaña alevines sata jisk’a k’awnata  misturirinaka amuyapxarakiwa. p’iqipana cerebelo ukampiwa kuna kasta unxtañanaksa sartañanaksa amuyapxi. challwaxa wilanirakiwa lluqutkama taqi chiqaru puriyaraki ukaxa sistema circulatorio satawa.

Purapaxa jarapita wichhinkha tukuykamaxa janchi aychakamakiwa, qhipaxa aleta caudal sata wich’inkhapaxa nayraxaru taqi tuqiru sartayañatakiwa, ukhamaraki p’iqi tuqina lakapa chhiqhanakapa nayrapaxa janiwa yanaka ckhampacha uñjkiti, saminakxa sumaraki amuyi qana uchatanaksa uñjapxarakiwa.

Challwanakaxa aparato sensorial ukanipxiwa purapaxa jarapi iramana siqintata, ukanjama kawkharu sarañataki amuyapxi, ukhamaraki thaya mathapi puriniri amuyaraki, kawksatsa ñanqhanakaxa jutaspa taqi ukanaka, ist’apxiwa vejiga jark’aqasispa jani wali challwanakata ukanjamaraki amuyapxi mayachata tamankañatakixa.

Kunjamsa tuytapxi

Challwanakaxa quta manqhanxa jaltapxiwa wich’inkha maysatata maysaru, yanapirinakapaxa jikhani pata chhiqha aleta dorsal satawa anchaxa chhiqhasti aleta anal sataraki, jach’a chhiqhaninakaxa nayraxarusa qhipaxarusa jittapxarakispawa.

Nayraxa jarapi chhiqhanakaxa K’achhitata tuytañatakiwa ukhamaraki frenos sata sayt’añataki. Puraka manqha chhiqhanakaxa suma sayaru q’iwxasiñapataki jani liwikiptañatakiwa.

Jisk’ata jisk’ata laqaki jittañatakixa uma juchhantasa ñaqa tuqinjama ch’amampi mistuyasawa jaltapxiritayna. Taqpacha challwanakana puraka tuqixa qhana saminkamakiwa pata jikhani patanakapaxa.

Challwa ch’akhanaka

Quta umana challwa jakirinakaxa vertebrados acuáticos sutimpi uñt’atawa, taqi kasta ch’akhani challwanakawa utji, ch’akhanakapaxa jisk’ani jach’aniwa. Ch’akhanakaxa aycha taypinakankiwa, yaqhipa jisk’a ch’akhanakaxa mayja k’awunakawa mallq’aru achuntasirjamanaka, manq’añatakixa suma palliraña, wawanakatakixa manq’t’añjama jiliri awki taykanakawa ch’akhanaka aparasa manq’ayañapa, vertebrado sata uñt’ata challwaxa, tunu ch’akhanakaniwa columna vertebral sata, p’iqi ch’akhanakaxa lixwi jark’iri. Tunu ch’akhanakaxa p’iqita qhipaxa aleta caudal tukuykamawa walja ch’akhanakata mayachata, jarapi tuqinxa costillas sata ch’akhanakawa utjaraki.

  • challwanaka

Challwanaka

Other Languages
Аҧсшәа: Аҧсыӡ
Acèh: Eungkôt
Afrikaans: Vis
Alemannisch: Fische
አማርኛ: ዓሣ
aragonés: Pisces
Ænglisc: Fisc
العربية: سمك
مصرى: سمك
অসমীয়া: মাছ
asturianu: Pexe
Atikamekw: Names
azərbaycanca: Balıqlar
تۆرکجه: بالیقلار
башҡортса: Балыҡтар
Boarisch: Fiisch
žemaitėška: Žovis
Bikol Central: Sira
беларуская: Рыбы
беларуская (тарашкевіца)‎: Рыбы
български: Риба
Bislama: Fis
Bahasa Banjar: Iwak
বাংলা: মাছ
བོད་ཡིག: ཉ།
brezhoneg: Pesk
bosanski: Ribe
буряад: Загаһан
català: Peixos
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ngṳ̀
Cebuano: Isda
ᏣᎳᎩ: ᎠᏣᏗ
کوردی: ماسی
Nēhiyawēwin / ᓀᐦᐃᔭᐍᐏᐣ: ᓇᒣᔅ
qırımtatarca: Balıq
kaszëbsczi: Rëbë
Чӑвашла: Пулă
Cymraeg: Pysgodyn
dansk: Fisk
Deutsch: Fische
Zazaki: Mase
dolnoserbski: Ryby
Ελληνικά: Ψάρι
English: Fish
Esperanto: Fiŝoj
español: Pez
eesti: Kalad
euskara: Arrain
estremeñu: Peci
فارسی: ماهی
suomi: Kala
Võro: Kala
Na Vosa Vakaviti: Ika
føroyskt: Fiskur
français: Poisson
Nordfriisk: Fasker
Frysk: Fisken
Gaeilge: Iasc
贛語:
Gàidhlig: Iasg
galego: Peixes
Avañe'ẽ: Pira
Bahasa Hulontalo: Uponula
ગુજરાતી: માછલી
Gaelg: Eeast
Hausa: Kifi
客家語/Hak-kâ-ngî: Ǹg-è
עברית: דג
हिन्दी: मछली
Fiji Hindi: Machhri
hrvatski: Ribe
hornjoserbsce: Ryby
Kreyòl ayisyen: Pwason
magyar: Halak
հայերեն: Ձկներ
interlingua: Pisce
Bahasa Indonesia: Ikan
Iñupiak: Iqaluk
Ilokano: Ikan
ГӀалгӀай: Чкъаьрий
Ido: Fisho
íslenska: Fiskur
italiano: Pesce
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᐃᖃᓗᒃ
日本語: 魚類
Patois: Fish
la .lojban.: finpe
Basa Jawa: Iwak
ქართული: თევზები
Qaraqalpaqsha: Balıq
Kabɩyɛ: Kpakpayaɣ
қазақша: Балықтар
ಕನ್ನಡ: ಮೀನು
한국어: 물고기
Ripoarisch: Fesch
kurdî: Masî
коми: Чери
kernowek: Pysk
Кыргызча: Балык
Latina: Piscis
Ladino: Pishkados
Lëtzebuergesch: Fësch
лакку: Чавахъ
Lingua Franca Nova: Pex
Limburgs: Vèsse
lumbaart: Pès
lingála: Mbísi
ລາວ: ປາ
lietuvių: Žuvys
latviešu: Zivis
Malagasy: Hazandrano
олык марий: Кол
Baso Minangkabau: Ikan
македонски: Риби
മലയാളം: മത്സ്യം
монгол: Загас
मराठी: मासा
кырык мары: Кол
Bahasa Melayu: Ikan
မြန်မာဘာသာ: ငါး (တိရစ္ဆာန်)
эрзянь: Калт
Dorerin Naoero: Iy
Nāhuatl: Michin
Napulitano: Pisce
Plattdüütsch: Fisch
Nedersaksies: Visk
नेपाली: माछा
नेपाल भाषा: न्या
Nederlands: Vissen (dieren)
norsk nynorsk: Fisk
norsk: Fisk
Nouormand: Paîsson
occitan: Peis
ଓଡ଼ିଆ: ମାଛ
Ирон: Кæсæгтæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਮੱਛੀ
Kapampangan: Asan
Picard: Pichon
polski: Ryby
پنجابی: مچھی
português: Peixe
Runa Simi: Challwa
română: Pește
armãneashti: Pescu
русский: Рыбы
русиньскый: Рыбы
संस्कृतम्: मत्स्याः
саха тыла: Балык
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱦᱟᱹᱠᱩ
sicilianu: Pisci
Scots: Fish
سنڌي: مڇي
srpskohrvatski / српскохрватски: Riba
සිංහල: මාළු
Simple English: Fish
slovenščina: Ribe
chiShona: Hove
Soomaaliga: Malaay
shqip: Peshqit
српски / srpski: Рибе
Sranantongo: Fisi
Basa Sunda: Lauk
svenska: Fiskar
Kiswahili: Samaki
ślůnski: Ryby
தமிழ்: மீன்
ತುಳು: ಮೀನ್
తెలుగు: చేప
тоҷикӣ: Моҳӣ
ไทย: ปลา
Tagalog: Isda
Türkçe: Balık
татарча/tatarça: Балыклар
удмурт: Чорыг
українська: Риби
اردو: مچھلی
oʻzbekcha/ўзбекча: Baliqlar
vèneto: Pesi
vepsän kel’: Kalad
Tiếng Việt:
West-Vlams: Visschn
Volapük: Fit
walon: Pexhon
Winaray: Isda
吴语:
хальмг: Заһсн
isiXhosa: Intlanzi
მარგალური: ჩხომი
ייִדיש: פיש
Vahcuengh: Duzbya
中文:
文言:
Bân-lâm-gú:
粵語: