Sistema de coordenaes xeográfiques

Mapa de la Tierra amosando les llinies de llatitú horizontales y Versión ampliada (pdf)
Llatitú phi (φ) y Llonxitú lambda (λ)

El Sistema de Coordenaes Xeográfiques espresa toles posiciones sobro la Tierra usando dos de les tres coordenaes d'ún sistema de Coordenaes esfériques que ta alliniáu con exe de rotación de la Tierra. Ésti define dos ángulos mididos dende'l centru de la Tierra:

  • La llatitú mide l'ángulu ente cualesquier puntu y l'ecuador. Les llinies de llatitú denómense paralelos y son círculos paralelos al ecuador na superficie de la Tierra.
    • La llatitú suelse espresar en graos sexagesimales.
    • Tolos puntos allugaos sobre'l mesmu paralelu tienen la mesma llatitú.
    • Aquellos que s'atopen al norte del Ecuador reciben la denominación Norte (N).
    • Aquellos que s'atopen al sur del Ecuador reciben la denominación Sur (S).
    • Midir de 0º a 90º.
    • Al Ecuador correspuéndelu la llatitú 0º.
    • Los polos Norte y Sur tienen llatitú 90º N y 90º S respectivamente.
  • La llonxitú mide l'ángulu a lo llargo del ecuador dende cualquier puntu de la Tierra. Acéutase que Greenwich en Londres ye la llonxitú 0º na mayoría de les sociedaes modernes. Les llinies de llonxitú son circulos máximos que pasen pelos Polos y denómense meridianos.

Combinando estos dos ángulos, pueden espresase la posición de cualesquier puntu de la superficie de la Tierra.

Por exemplu: L'Entregu, Asturies, tién una llatitú 43°17′15″N y llonxitú 5°38′20″W. D'esti mou un vector dibuxáu dende'l centru la Tierra al puntu 43°17′15″ norte del ecuador y 5°38′20″ al oeste del Meridianu de Greenwich, pasará por L'Entregu.

L'ecuador ye nidiamente una parte emportante pa esti sistema de coordenaes; representa el ceru de los ángulos de llatitú y el puntu mediu ente los Polos. Ye'l planu fundamental del sistema de coordenaes xeográfiques.


Other Languages
Alemannisch: Geografische Lage
беларуская (тарашкевіца)‎: Геаграфічныя каардынаты
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dê-lī cô̤-biĕu hiê-tūng
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-lî chhô-phêu ne-thúng
hornjoserbsce: Geografiske koordinaty
Bahasa Indonesia: Sistem koordinat geografi
íslenska: Bauganet jarðar
日本語: 地理座標系
한국어: 지리 좌표계
Lëtzebuergesch: Geographesch Koordinaten
Basa Banyumasan: Sistem koordinat geografi
Baso Minangkabau: Sistem koordinat geografis
Plattdüütsch: Geograafsche Laag
srpskohrvatski / српскохрватски: Geografske koordinate
Türkmençe: Koordinatalar
татарча/tatarça: Geografik koordinatalar
oʻzbekcha/ўзбекча: Geografik koordinatalar
中文: 经纬度
Bân-lâm-gú: Keng-hūi-tō͘