Reinu Xuníu

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte ¹
Bandera del Reinu XuníuEscudu del Reinu Xuníu
Bandera del Reinu XuníuEscudu del Reinu Xuníu
Lema nacional: «Dieu et mon droit»2
en (francés: «Dios y el mio drechu»)
Himnu nacional: God Save the Queen 3
n'(inglés: Dios salve a la Reina)
Situación del Reinu Xuníu
Capital
 • Población
 • Coordenaes
Londres
7.512.400 (51° 30’ N 0° 7’ E

Ciudá más pobladaLondres
Llingües oficialesInglés (de facto)4
Forma de gobiernu
Reina
Primer Ministru
Monarquía parllamentaria
Sabela II del Reinu Xuníu
Theresa May
Fechura
 • Acta d'Unión
 • Acta d'Unión
 • Tratáu Anglo-Irlandés

1 de mayu de 1707
1 de xineru de 1801
12 d'abril de 1922
Superficie
 • Total
 • % agua
Llendes
Costes
Puestu 78º
244.820 km²
1,34 %
n/d
n/d
Población
 • Total
 • Densidá
Puestu 22º
60.587.300 (2006)
246 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Puestu 6º
USD 2.270.884 millones (est.)
USD 37.328 (2007 est.)
MonedaLlibra esterlina (£, GBP)
XentiliciuBritánicu, británica
Zona horaria
 • en Branu
GMT (UTC+0)
BST (UTC+1)
Dominiu d'Internet.uk 5
Códigu telefónicu+44
Prefixu radiófonicu2AA-2ZZ, GAA-GZZ, MAA-MZZ, VPA-VSZ, ZBA-ZJZ, ZNA-ZOZ, ZQA-ZQZ
Códigu ISO826 / GBR / GB
Miembru de: Commonwealth, XE, OTAN, ONX, OCDE, OSCE, G-8
Sitiu web del Gobiernu:

¹ Nes llingües reconocíes como rexonales el nome oficial ye:
Córnicu: Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon; Escocés: Unitit Kinrick o Graet Breetain an Northren Irland; Gaélicu escocés: Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn Mhòir agus Èireann a Tuath; Galés: Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon; Irlandés: Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann.
² Esti ye'l lema del monarca. N'Escocia'l lema del monarca ye «Nemo me impune lacessit» (en llatín, «Naide me fier impunemente»). Tamién esiste una variante del escudu d'armes emplegáu n'Escocia; ver Escudu del Reinu Xuníu.
³ Tamién sirve como himnu real.
4 Tán reconocíos y protexíos como llinguaxes rexonales o minoritarios el galés, el gaélicu escocés, el córnicu, l'irlandés, l'escocés del Ulster y l'escocés.
5 El códigu ISO 3166-1 pal Reinu Xuníu ye GB, pero práuticamente'l .gb nun ye emplegáu. Úsase tamién el dominiu .eu, al igual que nos demás estaos miembros de la Xunión Europea.

El Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte ye un país del norte d'Europa miembru de la Xunión Europea (XE) formáu por Inglaterra, Escocia y Gales (na islla de Gran Bretaña) ya Irlanda del Norte (na islla d'Irlanda). Ye una monarquía constitucional y una democracia parllamentaria. La principal cámara del Parllamentu ye la Cámara los Comunes, integrada por 650 parllamentarios elixíos por sufraxu universal. Unes 700 persones puen optar a ún escañu na cámara cimera, o Cámara de los Lores (títulu vitaliciu). Esiste un Parllamentu allugáu n'Escocia, con sede n'Edimburgu, con grandes poderes llocales, y una Asamblea Galesa, con sede en Caerdydd, con autoridá más llimitada.

Los ingleses suponen más del 80% de la población, los escoceses casi el 10% y los galeses ya irlandeses del norte parte del restu. El Reinu Xuníu tamién recueye diverses comunidaes d'inmigrantes, sobro too, de les sos antigües colonies del Caribe, India, Pakistán, Bangladesh y África. La so economía ta sofitada nel Sector Servicios, magar que caltién la so capacidá industrial nel seutor de les cimeres teunoloxíes ente otros. L'área metropolitana de Londres ye una de les places finacieres más importantes del mundu.

Historia

El Reinu Xuníu d'anguaño ye'l resultáu de daqué xuniones creaes demientres los últimos 1.000 años. Escocia ya Inglaterra esisten como entidaes polítiques separaes dende'l sieglu X. Gales, baxo'l control de los reis ingleses dende'l 1284, foi parte del Reinu d'Inglaterra dende 1535. Col Acta de Xunión, de 1707, los reinos separaos d'Escocia y d'Inglaterra, que teníen el mesmu rei dende 1602, acordaren formar una xunión permanente como'l Reinu de la Gran Bretaña.

Más tarde, col Acta de Xunión de 1800, el reinu amestárase'l Reinu d'Irlanda, formando el Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda. La creación de la República d'Irlanda en 1921 supunxo la lliberación de la islla, anque los irlandeses de la provincia del Ulster, quedaríen baxo soberanía británica. Tamién el nome camudaríase fasta llegar al d'agora, Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda del Norte.

El Reinu Xuníu foi la potencia marítima ya industrial dominante del sieglu XIX, qu'estendió les idees d'Occidente a gran parte del mundu. L'Imperiu Británicu, dominaría una cuarta parte de la superficie de la Tierra, y una tercera parte de la población del mundu, en resume, l'imperiu más grande de la hestoria. L'imperiu Británicu sedría afeutáu enforma pola I Guerra Mundial, y la II Guerra Mundial. Dende'l sieglu XIX el gobiernu empezó a dar mayor autonomía a les sos colonies, un procesu que nun finaría fasta'l sieglu XX.

En 1973, el Reinu Xuníu tornaría a formar parte de la Xunión Europea. Magar que siempre hebo una fuerte oposición a la permanencia en dicha institución, ya qu'hai sectores que quieren deslligase por completu de la mesma. El Reinu Xuníu fuera ún de los estaos que nun adoptaron l'Euru, con Suecia y Dinamarca.

Other Languages
Аҧсшәа: Британиа Ду
aragonés: Reino Unito
অসমীয়া: যুক্তৰাজ্য
azərbaycanca: Böyük Britaniya
башҡортса: Бөйөк Британия
žemaitėška: Jongtėnė Karalīstė
Bikol Central: Reyno Unido
беларуская: Вялікабрытанія
беларуская (тарашкевіца)‎: Вялікабрытанія
Bahasa Banjar: Britania Raya
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: তিলপারাজ্য
ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ: United Kingdom
буряад: Ехэ Британи
català: Regne Unit
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĭng-guók
Chamoru: Reinu Unidu
ᏣᎳᎩ: ᎩᎵᏏᏲ
Tsetsêhestâhese: United Kingdom
qırımtatarca: Büyük Britaniya
kaszëbsczi: Wiôlgô Britanijô
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Вєлика Британїꙗ
Чӑвашла: Аслă Британи
Thuɔŋjäŋ: Amatnhom Mäcŋaknhom
emiliàn e rumagnòl: Régn Unî
español: Reino Unido
estremeñu: Reinu Uníu
فارسی: بریتانیا
føroyskt: Stóra Bretland
français: Royaume-Uni
arpetan: Royômo-Uni
Nordfriisk: Feriind Kiningrik
furlan: Ream Unît
贛語: 英國
galego: Reino Unido
Avañe'ẽ: Tavetã Joaju
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: युनायटेड किंगडम
Hausa: Birtaniya
客家語/Hak-kâ-ngî: Yîn-koet
Fiji Hindi: United Kingdom
hornjoserbsce: Zjednoćene kralestwo
Kreyòl ayisyen: Wayòm Ini
interlingua: Regno Unite
Bahasa Indonesia: Britania Raya
Interlingue: Reyatu Unit
ГӀалгӀай: Великобритани
íslenska: Bretland
italiano: Regno Unito
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᑐᓗᐃᑦ ᓄᓈᑦ
日本語: イギリス
la .lojban.: ritygu'e
Taqbaylit: Legliz
Адыгэбзэ: Британиэшхуэ
қазақша: Ұлыбритания
kalaallisut: Tuluit Nunaat
ភាសាខ្មែរ: សហរាជាណាចក្រ
한국어: 영국
Перем Коми: Ыджыт Бритму
къарачай-малкъар: Уллу Британия
Ripoarisch: Jrußbritannie
kernowek: Ruwvaneth Unys
Ladino: Reyno Unido
Lëtzebuergesch: Vereenegt Kinnekräich
Lingua Franca Nova: Rena Unida
Ligure: Regno Unïo
lumbaart: Regn Ünì
لۊری شومالی: بريتانيا
latgaļu: Lelbrytaneja
монгол: Их Британи
кырык мары: Кого Британи
Bahasa Melayu: United Kingdom
Malti: Renju Unit
Mirandés: Reino Ounido
مازِرونی: بریتانیا
Dorerin Naoero: Ingerand
Napulitano: Gran Vretagna
Nedersaksies: Verienigd Keuninkriek
norsk nynorsk: Storbritannia
Nouormand: Rouoyaume Unni
Sesotho sa Leboa: United Kingdom
Chi-Chewa: United Kingdom
occitan: Reialme Unit
Livvinkarjala: Yhtys Kuningaskundu
Pangasinan: Reino Unido
Papiamentu: Reino Uni
Norfuk / Pitkern: Yunitid Kingdum
Piemontèis: Regn Unì
پنجابی: برطانیہ
português: Reino Unido
rumantsch: Reginavel Unì
armãneashti: Britania Mari
tarandíne: Regne Aunìte
русиньскый: Велика Брітанія
Kinyarwanda: Ubwongereza
саха тыла: Улуу Британия
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱮᱞᱮᱫ ᱫᱤᱥᱟᱹᱢ
sicilianu: Regnu Unitu
davvisámegiella: Ovttastuvvan gonagasriika
srpskohrvatski / српскохрватски: Ujedinjeno Kraljevstvo
Simple English: United Kingdom
Gagana Samoa: Peretānia
chiShona: United Kingdom
Sranantongo: Ingriskondre
Basa Sunda: Britania
тоҷикӣ: Британия
lea faka-Tonga: Pilitānia
Tok Pisin: Yunaitet Kingdom
Xitsonga: United Kingdom
татарча/tatarça: Бөекбритания
reo tahiti: Paratāne
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: بۈيۈك بېرىتانىيە
українська: Велика Британія
oʻzbekcha/ўзбекча: Birlashgan Qirollik
vèneto: Regno Unìo
vepsän kel’: Sur' Britanii
Volapük: Regän Pebalöl
Winaray: Reino Unido
吴语: 英国
Vahcuengh: Yinghgoz
中文: 英国
文言: 英國
Bân-lâm-gú: Liân-ha̍p Ông-kok
粵語: 英國