Ríu Paraná

Ríu Paraná
Llocalización alministrativa
DivisiónBandera de Brasil Brasil (BRA)
Bandera de Brasil Brasil (BRA)
Bandera de Brasil Brasil (BRA)
Bandera de Brasil Brasil (BRA)
Departamentu de Canindeyú Canindeyú (PAR)
Departamentu d'Altu Paraná Alto Paraná (PAR)
Departamentu de Itapúa Itapúa (PAR)
Departamentu de Misiones Misiones (PAR)
Departamentu de Ñeembucú Ñeembucú (PAR)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Bandera d'Arxentina Arxentina (ARG)
Xeografía
Mapamapes
Paranarivermap.png
Riodelaplatabasinmap.png

El ríu Paraná ye un gran ríu del centru-esti de Suramérica que flúi en direcciones sur, este, sudoeste al traviés de Brasil, Paraguay y Arxentina —formando una llarga frontera ente estos dos últimos— hasta confluyir col río Uruguái —mui cerca de Buenos Aires— dando llugar al estuariu ríu de la Plata. Tien un llargor de 3940 km que lo asitien como'l segundu ríu más llargu de Suramérica —tres el Amazones— o'l 14º más llargu del mundu.

El Paraná moviliza un caudal colosal de 16 000 m³/s. Clasificar como ríu aluvial, porque tresporta nel so caudal sedimentos, tantu por arrastre como suspendíos na agua, que tresformen costantemente la so propia morfoloxía xenerando bancos ya islles.[1]

Na so desaguada, el Paraná con forma un delta en constante crecedera, productu de los sedimentos qu'apurren, principalmente, los ríos Paraguay y Bermeyu. Al desaguar n'otru ríu, dichu delta tien la particularidá de ser totalmente d'agua duce, a diferencia d'otros grandes deltes del mundu.[2]

Los primeros europeos que s'internaron nel ríu Paraná fueron Sebastián Caboto y el capitán Miguel de Rifos el 8 de mayu de 1527, al mandu respectivu de la carabela San Gabriel y de la galeota Santo Catalina na boca del ríu Paraná de les Palmes.

Toponimia

Parana pue ser el apócope de la espresión pa rehe onáva qu'en idioma tupi significa 'pariente del mar' o 'agua que s'entemez col mar'.

Pero lo más seguros ye que la espresión deriva de la llingua tupí-guaraní pará = «mar» + (de aná suprímese una «a» por eufonía) = «pariente» o «asemeyáu». Paraná ye, entós «pariente del mar», en relación al so tamañu.[3]

Otru significáu puede ser «emparentáu col mar», observación xeográfica realizada polos aboríxenes al salealo en tola so estensión.

Como se ve, les teoríes sobre'l significáu del nome difieren solo en matices.

Other Languages
Afrikaans: Río Paraná
العربية: نهر بارانا
azərbaycanca: Parana çayı
تۆرکجه: پارانا چایی
башҡортса: Парана
беларуская: Парана (рака)
беларуская (тарашкевіца)‎: Парана (рака)
български: Парана
भोजपुरी: पराना नदी
brezhoneg: Paraná (stêr)
català: Riu Paraná
čeština: Paraná
Cymraeg: Afon Paraná
dansk: Paraná
Deutsch: Río Paraná
English: Paraná River
Esperanto: Parano
español: Río Paraná
euskara: Paraná
français: Rio Paraná
galego: Río Paraná
Avañe'ẽ: Ysyry Parana
עברית: פרנה (נהר)
हिन्दी: पराना नदी
Հայերեն: Պարանա (գետ)
Bahasa Indonesia: Sungai Paraná
italiano: Paraná (fiume)
日本語: パラナ川
қазақша: Парана
한국어: 파라나 강
lumbaart: Paranà (fiüm)
lietuvių: Parana
latviešu: Parana (upe)
Bahasa Melayu: Sungai Paraná
Nederlands: Paraná (rivier)
norsk nynorsk: Elva Paraná
norsk: Paraná
português: Rio Paraná
русский: Парана
srpskohrvatski / српскохрватски: Paraná (rijeka)
Simple English: Paraná River
slovenčina: Paraná (rieka)
slovenščina: Parana
српски / srpski: Парана (река)
svenska: Paranáfloden
Kiswahili: Parana (mto)
தமிழ்: பரனா ஆறு
తెలుగు: పరనా నది
українська: Парана (річка)
oʻzbekcha/ўзбекча: Parana
Tiếng Việt: Sông Paraná
Winaray: Salog Paraná
中文: 巴拉那河
Bân-lâm-gú: Paraná Hô
粵語: 巴拉那河