Ilesia (edificiu)

Ilesia ye la denominación d'un tipu de templu destináu al cultu relixosu públicu. #Cada edificiu con esa función recibe la mesma denominación que la asambleao xunta de fieles qu'alleguen a él y que la institución eclesiástica, según otres acepciones.[1][2] Hai munchos tipos d'ilesies, dende'l puntu de vista arquitectónicu.

Ilesies católiques

Según la so importancia y función institucional, una ilesia cristiana, con independencia de que sía un edificiu aislláu o perteneza a un conxuntu relixosu, pue ser denominada:

  • ilesia catedral o catedral, la ilesia principal na que mora l'obispu o arzobispu col so cabildru;
  • ilesia primada o primacial, si ye la see d'un primáu, obispu que tien una primacía sobre los demás;
  • basílica, cuando recibe esti títulu especial del papa pola so importancia, circunstancies históriques o por aspeutos de ciertu relieve. Estrémense les basíliques mayores y les basíliques menores. (Tamién s'usa pa les ilesies construyíes según una planta a l'antigua o «planta basilical» y si foi alzada por un emperador.)
  • ilesia colexal o colexata, que nun siendo siella propia d'arzobispu o obispu esta sirvida por un colexu (el Capítulu) de dignidaes y canónigos seculares y nella celebren los ritos con más parabuxel y pómpara, similar al de les catedrales;
  • ilesia decanal si ye la see d'un decanatu, reagrupando delles parroquies alredor d'un decanu o arcipreste;
  • ilesia parroquial, see d'una parroquia;

Otres denominaciones que suelen usase de forma más o menos informal y ensin repercusiones canóniques, según sía'l so titular, son:

  • ilesia pontificia, dellos templos de Roma rellacionaos directamente cola dignidá papal;
  • ilesia patriarcal, see d'un patriarca, los obispos de mayor rangu;
  • ilesia arzobispal, see d'un arzobispu, xeneralmente al mandu de una arquidiócesis, una diócesis particularmente importante, yá sía pol so tamañu o relevancia históric. Tien funciones similares a les de la catedral;
  • ilesia arciprestal, see d'un arcipreste, el sacerdote ordenáu más antiguu d'una ilesia episcopal o bien aquél que designaba l'obispu como más eminente y que lu sustitúi, por casu por enfermedá, nes ceremonies de cultu.

Y tamién informalmente úsense otres denominaciones, como:

  • ilesia maxistral ye la condición de les ilesies d'universidaes que nun s'atopen nuna ciudá episcopal y por tantu nun tienen rangu de catedral. Namái hubo dos: Lovaina y Alcalá de Henares (esta postrera foi alzada al rangu catedraliciu bien apocayá);
  • ilesia docente ye la formada polos encargaos d'enseñar a los sos fieles;
  • ilesia fría a la que tien derechu d'asilu en sagráu;
  • ilesies d'ordes militares (ilesia templaria, ilesia de #el Comendadores) y ordes redentores de cautivos (ilesia de la Mercé);
  • ilesia mayor a la ilesia principal de cada pueblu o ciudá.

Amás, dellos complexos arquitectónicos destinaos a la vida relixosa (monesterios, abadíes, conventos, cenobios, beaterios, misiones...) tienen una ilesia o un edificiu destináu al cultu, o inclusive dellos d'ellos. Son denominaes, y con independencia de que pueden ser consideraes con dalgún de los títulos anteriores, según el casu:

  • ilesia conventual;
  • ilesia abacial si ye la ilesia principal d'una abadía;
  • ilesia prioral si ye la ilesia d'un prioratu;
  • ilesia monástica si ye la ilesia d'un monasteriu;
  • ilesia misional si ye la ilesia d'una misión.

Una capiya ye un llugar de cultu secundariu:

  • si forma parte d'una ilesia más amplia, ta destinada al cultu d'un santu, d'una familia, d'una confrería.
  • ye castral, castrense o nosocomial si pertenez a un castiellu o hospital (capille d'otru edificiu civil).
  • ye commemorativa si señala un llugar particular (fonte milagrosa, allugamientu d'un milagru, tumba d'un santu aisllada).
  • ye cementerial si ta construyida nun campusantu

El términu xenéricu que designa al (o a los) santu(s) al (los) que la ilesia ta dedicada ye la vocación o dedicatoria.

Other Languages
Acèh: Geurija
Afrikaans: Kerk (gebou)
Alemannisch: Kirche (Bauwerk)
العربية: كنيسة
ܐܪܡܝܐ: ܥܕܬܐ
مصرى: كنيسه
авар: ГьатІан
azərbaycanca: Kilsə
žemaitėška: Bažninčė
беларуская: Царква
беларуская (тарашкевіца)‎: Царква
български: Църква
Bahasa Banjar: Geréja
বাংলা: গির্জা
brezhoneg: Iliz (savadur)
bosanski: Crkva
Cebuano: Simbahan
čeština: Kostel
Cymraeg: Eglwys
Zazaki: Kılise
føroyskt: Kirkja (hús)
Frysk: Tsjerke
Avañe'ẽ: Tupão
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: इगर्ज (चर्च)
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐌰𐌹𐌺𐌺𐌻𐌴𐍃𐌾𐍉
Gaelg: Keeill
עברית: כנסייה
हिन्दी: गिरजाघर
hrvatski: Crkva
Bahasa Indonesia: Gereja (gedung)
Igbo: Ulo uka
ГӀалгӀай: Киназ (гIишло)
日本語: 教会堂
қазақша: Шіркеу
ಕನ್ನಡ: ಚರ್ಚ್
한국어: 교회당
Ripoarisch: Kirch
Ladino: Kilisia
Lëtzebuergesch: Kierch
Lingua Franca Nova: Eglesa
Limburgs: Kèrk (geboew)
lingála: Ndáko Nzámbe
lietuvių: Bažnyčia
मैथिली: गिरजाघर
олык марий: Черке
македонски: Црква (објект)
മലയാളം: പള്ളി
मराठी: चर्च
кырык мары: Кирха
Nāhuatl: Teopantli
Plattdüütsch: Kark (Huus)
Nedersaksies: Kaark (gebouw)
नेपाली: गिर्जाघर
Nederlands: Kerkgebouw
norsk nynorsk: Kyrkje
norsk: Kirke
Nouormand: Égllise
Ирон: Аргъуан
ਪੰਜਾਬੀ: ਗਿਰਜਾ
Deitsch: Kaerich
پنجابی: گرجا
português: Igreja (edifício)
Runa Simi: Iñichiq wasi
armãneashti: Bisearicâ
русиньскый: Церьков (храм)
Scots: Kirk
سنڌي: گرجا گهر
davvisámegiella: Girku
srpskohrvatski / српскохрватски: Crkva (zgrada)
Simple English: Church
slovenčina: Kostol
slovenščina: Cerkev (zgradba)
chiShona: Kereke
Soomaaliga: Kaniisad
shqip: Kisha
српски / srpski: Црква (грађевина)
Basa Sunda: Garéja
svenska: Kyrka
తెలుగు: చర్చి
тоҷикӣ: Калисо
Setswana: Kereke (Dikago)
Tok Pisin: Sios
Türkçe: Kilise
українська: Церква (будівля)
اردو: گرجا گھر
oʻzbekcha/ўзбекча: Cherkov
Tiếng Việt: Nhà thờ Kitô giáo
West-Vlams: Kerkgebouw
Winaray: Singbahan
吴语: 教堂
მარგალური: ოხვამე
ייִדיש: קלויסטער
中文: 教堂
Bân-lâm-gú: Lé-pài-tn̂g
粵語: 教堂