Dialeutu

En llingüística, la pallabra dialeutu[1] fai referencia a una de les posibles variedaes d'una llingua;[2] frecuentemente úsase'l términu dialeutu pa referise a una variante xeográfica d'una llingua acomuñada con una determinada zona (d'ende que tamién s'use como términu sinónimu la pallabra geolecto o, en terminoloxía de Eugenio Coseriu, les espresiones variedá sintópica y norma espacial). Más concretamente, un dialeutu ye:

Un sistema de signos esgazáu d'una llingua común, viva o sumida, de normal, con una concreta llimitación xeográfica, pero ensin una fuerte diferenciación frente a otros d'orixe común.[3]

El númberu de falantes y el tamañu de la zona dialeutal puen ser variables y un dialeutu pue tar, de la mesma, estremáu en subdialeutos (o, fales).

Independientemente de l'antigüedá del términu, el so usu llingüísticu empecipiar a finales del sieglu XIX cuando la llingüística histórica dio pasu a l'apaición de la dialeutoloxía como disciplina llingüística dedicada específicamente a les variedaes xeográfiques de les llingües.

Los dialeutos han de ser entendíos como variantes xeográfiques condicionaes históricamente, esto ye, la hestoria de los contactos llingüísticos ye'l factor que determina la diferenciación dialeutal. Como causes de la variación dialeutal señálense, davezu, les siguientes:

:# L'orixe de los pobladores que, falando la mesma llingua, yá presentaben diferencies dialeutales d'orixe;

  1. La influencia d'otra llingua sobre una parte del dominiu llingüísticu; y :#

La separación territorial que da llugar a evoluciones estremaes.[4]

Con tou, la delimitación del conceutu de dialeutu ye un procesu delicáu en llingüística, porque esixe una fayadiza caracterización de la llingua del territoriu, la precisión de la so filiación histórica y unos rigorosos analises sociollingüísticos y estudios d'actitúes llingüístiques per parte de los falantes.[5] Amás, obliga a remanar tamién un determináu conceutu de llingua, respectu del que se define'l primeru, daqué que nun ta tampoco exentu de dificultaes.

Como elementu añedíu a la d'enzancar la precisión conceptual de dambos términos, históricamente, la política llingüística de determinaes comunidaes pudo usar la pallabra dialeutu con un valor peyorativu, al envís de privilexar como vehículu d'espresión oficial a una determinada llingua en perxuiciu d'otra o otres a les que, como forma de descalificación, aplicóse-yos dichu términu; nesti otru sentíu de la pallabra, dialeutu fadría referencia a un sistema llingüísticu que nun algamar la categoría de llingua.[3]

Other Languages
Afrikaans: Dialek
Alemannisch: Dialekt
aragonés: Dialecto
العربية: لهجة
مصرى: لهجه
azərbaycanca: Ləhcə
башҡортса: Диалект
Boarisch: Mundoat
žemaitėška: Tarmie
беларуская: Дыялект
беларуская (тарашкевіца)‎: Дыялект
български: Диалект
বাংলা: উপভাষা
བོད་ཡིག: ཡུལ་སྐད།
brezhoneg: Rannyezh
bosanski: Dijalekt
català: Dialecte
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huŏng-ngiòng
کوردی: شێوەزار
čeština: Nářečí
Чӑвашла: Диалект
Cymraeg: Tafodiaith
dansk: Dialekt
Deutsch: Dialekt
Zazaki: Diyalekt
Ελληνικά: Διάλεκτος
English: Dialect
Esperanto: Dialekto
español: Dialecto
eesti: Murre
euskara: Dialekto
فارسی: گویش
suomi: Murre
Võro: Murrõq
føroyskt: Málføri
français: Dialecte
Frysk: Dialekt
Gaeilge: Canúint
galego: Dialecto
ગુજરાતી: બોલી
Gaelg: Fo-ghlaare
हिन्दी: उपभाषा
hrvatski: Dijalekt
Kreyòl ayisyen: Aksan
magyar: Dialektus
հայերեն: Բարբառ
interlingua: Dialecto
Bahasa Indonesia: Dialek
Interlingue: Dialecte
íslenska: Mállýska
italiano: Dialetto
日本語: 方言
Basa Jawa: Dhialèk
ქართული: დიალექტი
Kongo: Patua
қазақша: Диалект
한국어: 방언
kurdî: Zarava
Кыргызча: Диалект
Latina: Dialectos
Lingua Franca Nova: Dialeto
Limburgs: Dialek
lumbaart: Dialet
lietuvių: Tarmė
latviešu: Dialekts
Baso Minangkabau: Dialek
македонски: Дијалект
മലയാളം: ഉപഭാഷ
монгол: Аялгуу (хэл)
Bahasa Melayu: Loghat
Plattdüütsch: Dialekt
Nedersaksies: Dialekt
Nederlands: Dialect
norsk nynorsk: Målføre
norsk: Dialekt
Nouormand: Loceis
occitan: Dialècte
ਪੰਜਾਬੀ: ਉਪਭਾਸ਼ਾ
polski: Dialekt
Piemontèis: Dialèt
پنجابی: بولڑی
پښتو: گړدود
português: Dialeto
română: Dialect
русский: Диалект
русиньскый: Діалект
Scots: Dialect
سنڌي: لهجو
srpskohrvatski / српскохрватски: Dijalekt
Simple English: Dialect
slovenčina: Nárečie
slovenščina: Narečje
Soomaaliga: Afguri
shqip: Dialekti
српски / srpski: Дијалект
Basa Sunda: Dialék
svenska: Dialekt
Kiswahili: Lahaja
ślůnski: Djalekt
татарча/tatarça: Söyläm
українська: Діалект
oʻzbekcha/ўзбекча: Lahja
vèneto: Diałeto
Tiếng Việt: Phương ngữ
walon: Diyaleke
吴语: 方言
მარგალური: დიალექტი
ייִדיש: דיאלעקט
中文: 方言
Bân-lâm-gú: Hong-giân
粵語: 方言