Conceyu baxo xurisdicción central

Los conceyos so xurisdicción central o control directu ye'l nivel más altu nes ciudaes utilizáu en China, Coria (Sur y Norte), Taiwán y Vietnam, con condición igual a la de les provincies de tales países anque con distintes variaciones. Corea del Sur camudó'l títulu de Ciudaes Gobernaes Directamente a Ciudaes Metropolitanes (Ciudá Especial pa Seúl) en 1991.

Xeográfica y culturalmente, munchos de los conceyos son enclaves nel centru de les provincies. Dalgunos atópense en posiciones estratéxiques ente les provincies.

China 
*

Pequín, Tianjin, Shanghái y Chongqing.

Corea del Norte
  • Pionyang.
Corea del Sur
Taiwán
Vietnam

China continental y Taiwán

Historia

Los primeros conceyos fueron les 11 ciudaes de Nankín, Shanghái, Pequín, Tianjin, Qingdao, Chongqing, Xian, Cantón, Hankou (agora parte de Wuhan), Shenyang y Harbin que se remonten al gobiernu de la República de China. Fueron creaos en 1927, pocu dempués de que fueren designaos como "ciudaes" mientres la década de 1920. Nominalmente Dalian yera un conceyu, anque taba so ocupación xaponesa. Estes ciudaes fueron llamaes conceyos especiales/ciudaes (chinu: 特別市, pinyin: tébíeshì), pero darréu renombraes conceyos de control Yuan ( Plantía:Zh-tsp) y finalmente conceyos so xurisdicción central ( Plantía:Zh-tsp) pol Gobiernu Chinu.

Dempués del trunfu de la Revolución en 1949 Anshan, Benxi y Fushun xubieron a conceyu mientres Qingdao, Dalian y Harbin baxaron a conceyos provinciales.[1] Hankou fundir a Wuhan. Polo tanto quedaben 12 conceyos nel territoriu continental, hasta que Dalian foi alzada en 1950. En payares de 1952, Nankín foi rebaxada a conceyu provincial.[2] En xunetu de 1953, Harbin foi restauráu a la condición de conceyu, xuntu a Changchun.[3] Sacante Pequín y Tianjin, que taben baxu control central, tolos demás conceyos rexir poles Árees Alministrativa Mayores (大行政区 Pinyin: Dàxíngzhèngqū).

En xunu de 1954, 11 de los 14 conceyos rebaxar a conceyos provinciales, munchos d'ellos convirtiéronse nes capitales de les sos provincies, namái Pequín, Shanghai y Tianjin, quedáronse, hasta Chongqing foi restaurada en 1997 con una superficie muncho más amplia. Tianjin foi tamién, temporalmente revertida al status de control provincial alredor de los 60.

Dos conceyos de Taiwán creáronse dempués de que'l gobiernu de Chiang Kai-Chek tomó'l control tres la so derrota na Guerra Civil. Taipéi fíxose un conceyu de control yuan en 1967. Lo mesmo fíxose para Kaohsiung en 1979. La promoción de Taichung[4] y Tainan[5] de ciudá provincial a conceyu, foi propuesta y aprobada en 2009.[6] Dende 1994 los conceyos de control yuan fueron oficialmente conceyos baxu control directu pa sorrayar la so autonomía. Amás de desenvolvimientu políticu, económicu y cultural, la llei taiwanesa dicta qu'un conceyu tien de tener más de 1.250.000 habitantes.

Conceyos antiguos

Nome Trad. Simp. Pinyin N. postal Rexón Anexón actual
Nankín 南京 南京 Nánjīng Nanking Esti Jiangsu
Qingdao 青島 青岛

Tsingtao

Esti Shandong
Xi'an 西安 西安 Xī'ān Sian Noroeste Shaanxi
Cantón 廣州 广州

Kwangchou (Canton)

Sur-Central Guangdong
Hankou (Wuhan) 漢口 汉口

Hankow

Sur-Central Hubei
Shenyang 瀋陽 沈阳 Shěnyáng Shenyang (Mukden) Nordés Liaoning
Harbin 哈爾濱 哈尔滨 Hāěrbīn Harbin Nordés Heilongjiang
Dalian 大連 大连 Dàlián Dairen Nordés Liaoning
Anshan 鞍山 鞍山 Ānshān Anshan Nordés Liaoning
Benxi 本溪 本溪 Běnxī) Penhsi Nordés Liaoning
Fushun 撫順 抚顺 Fǔshùn Fushun Nordés Liaoning

China continental

Plantía:Nivel alministrativu de China

Posición na xerarquía

Los conceyos son la clasifición cimera de les ciudaes chines. Anque delles ciudaes de nivel inferior puedan autondenominarse col nome de conceyu, sicasí, en Wikipedia referir a ellos, utilizando los términos convencionales siguientes:

Hai cuatro niveles de les ciudaes na República Popular China:

  1. Conceyu #

Ciudá-prefectura

  1. Ciudá-distritu
  2. Ciudá-condáu

Alministración

Nos conceyos chinos, el más altu funcionariu del gobiernu ye'l alcalde. L'alcalde ye tamién un delegáu na Asamblea Popular Nacional (el parlamentu)[7] y Secretariu Axuntu del Comité Municipal del PCCh. Sicasí, la más alta autoridá alministrativa nel conceyu pertenez al Secretariu del Comité Municipal del PCCh o secretariu del Partíu.

Conceyos actuales de China

Mapa de conceyu so xurisdicción central de la República Popular de China
China municipalities numbered.svg
Tabla de conceyu so xurisdicción central de la República Popular de China
Nº mapa !align="left"|Nome !align="left"|Trad.


Simp. Pinyin Postal Abr. ISO[8] Rexón Población Densidá (/km²) Área (km²) Divisiones
1 Pequín 北京 北京 Běijīng Peking jīng CN-11 Norte 15,810,000 941 16,800 Llista
2 Tianjin 天津 天津 Tiānjīn Tientsin jīn CN-12 Norte 11,519,000 980 11,305 Llista
3 Chongqing 重慶 重庆 Chóngqìng Chungking CN-50 Suroeste 31,442,300 382 82,300 Llista
4 Shanghái 上海 上海 Shànghǎi Shanghai CN-31 Esti 18,450,000 2,622 6,341 Llista

Taiwán (República de China)

Posición na xerarquía

Los conceyos son les ciudaes de mayor rangu en Taiwán. Anque delles ciudaes de nivel inferior n'ocasiones traduzan la so categoría como conceyos en Wikipedia empléguense los nomes convencionales:

En taiwán hai trés niveles de ciudaes entamaos según l'actual República de China:

  1. Conceyu
  2. Ciudá provincial
  3. Ciudá de control distrital

Alministración

Nes municipalidaes taiwanesas, el alcalde ye'l funcionariu de mayor rangu, ye escoyíu cada cuatro años polos votantes censaos nel conceyu, por ej. el Alcalde de Taipéi.

Conceyos actuales en Taiwán

Conceyos controlaos directamente de la República de China[9]
Nome Trad. Simp. Hanyu Pinyin Abr. Bandera Emblema Población Densidá (/km²) Área (km²) Divisiones Mapa
Taipéi Táiběi běi
Flag of Taipei City.svg
Emblem of Taipei City.svg
9.050.000 2.948,8 3.069 Llista Taiwan ROC political division map Taipei City.svg
Kaohsiung Gāoxióng
Flag of Kaohsiung City.svg
Emblem of Kaohsiung City.svg
2.800.000 2.786,1 1.005 Llista Taiwan ROC political division map Kaohsiung City.svg
Other Languages
客家語/Hak-kâ-ngî: Chhṳ̍t-hot-sṳ
日本語: 直轄市
한국어: 직할시
吴语: 直轄市
მარგალური: მუნიციპალიტეტი
中文: 直辖市
文言: 直轄市
Bân-lâm-gú: Ti̍t-hat-chhī
粵語: 直轄市