Berilu

Plantía:Ficha de mineral.


El mineral berilu ye un ciclosilicato de beriliu y aluminiu con fórmula química Be3A el2(SiO3)6. Los cristales hexagonales de berilu pueden ser bien pequenos o algamar un tamañu de dellos metros. Los cristales terminaos son relativamente raros. El berilu esibe quebra concoidea, tien una durez de 7,5-8 na escala de Mohs y una densidá relativa de 2,63-2,80. Tien un llustre vítreu y puede ser tresparente o tresllúcidu. La so rotura ye pocu basal y el so vezu ye bipiramidal dihexagonal. El berilu puru ye incoloru, pero de cutiu ta tintado por impureces, siendo posibles el colores verde, azul, mariellu, colloráu y blancu. El nome vien de la palabra griega Βήρυλλος beryllos, alusiva a'l color azul verdosu de l'agua marino.

Variedaes

Ciertes variedaes de berilu fueron consideraes xemes dende tiempos prehistóricos. Reconocíes pola so guapura, na [1]) descríbense les ruedes del tronu de Dios como con apariencia de «relluciente berilu»(crisólito). El berilu verde llámase esmeralda, el colloráu bixbita o esmeralda colorada, l'azul aguamarina, el rosa morganita, el blancu goshenita. Otres tonalidaes como verde amarellentáu pal heliodoro y el mariellu miel son frecuentes.

El crisoberilo nun ye una variedá del berilu, una y bones el berilu ye un silicatu y el crisoberilo ye un óxidu.

Esmeralda

Esmeralda referir al berilu verde, el so nome procede del sánscritu y significa "verde". Esti color ye por cuenta de pequenes cantidaes de cromu y, dacuando, vanadiu. Les esmeraldes suelen presentar importantes inclusiones polo que de normal tienen una escasa resistencia al frayatu. D'antiguo les esmeraldes yeren estrayíes polos exipciu en Pakistán. Les primeres mines conocíes son les mítiques mines de Cleopatra, alcontraes en Jebel Sikait y Jebel Zubara. Anguaño tamién s'atopen en Zambia, Brasil, Zimbabwe, Madagascar, India, Afganistán y Rusia. Amás en Colombia suélense atopar les esmeraldes más preciaes, que tienen inclusiones radiales de carbón dándo-yos un aspeutu d'estrelles, éstes llámense trapiche. Al ser les esmeraldes piedres rares y d'importante valor tamién se desenvolvieron protocolos pa xenerales sintéticamente, tantu por métodos hidrotermales como por aciu crecedera por fluxu a partir de granes de berilu incoloru.

Aguamarina

Berilu azul. Esta xema, de color asemeyáu al del mar, yera consideráu la piedra de bona suerte de los marinos y creíase que los protexía del maréu y les torbonaes. Debe'l so color a la presencia de fierro na so composición.

Heliodoro

Berilu mariellu.

Berilu coloráu

El berilu coloráu, tamién ye llamáu "esmeralda colorada", "esmeralda escarlata" o bixbita. Esti últimu nome de bixbita en realidá inténtase evitar por que nun se confunda cola Bixbyita. El color coloráu deber a la presencia d'iones de Mn3+. El berilu coloráu ye bien escasu atopándose principalmente en Utah y Nuevu Méxicu. Les mayores concentraciones apaecen na zona de los montes Wah Wah nel mediu-oeste de Utah. Los berilos coloraos de mayor calidá pueden costar hasta casi 8000 euros per quilate. El berilu coloráu dacuando foi confundíu cola pezzottaite, o berilo frambuesa que s'atopa en Madagascar y Afganistán, diferenciable por tener un índiz distintu de refraición. El berilu coloráu apaez en riolitas acomuñaes a topaces. Formar pola cristalización a baxa presión y alta temperatura de la fase pneumatolìtica a lo llargo de quebrar o nos cuévanos miarolìticas cercanes a la superficie de la riolita. Ente los minerales colos que se rellaciona atopamos bixbyita, cuarzu, ortoclase, topaz espessartina, pseudobrookita y hematita.

Morganita

La morganita o "berilu rosa" ye una variedá escasa de berilu de color rosa y calidá de xema. El color arrosáu atribuyir a iones de Mn2+. Tamién esisten variedaes amarellentaes/anaranxaes, siendo frecuente l'apaición de bandio. Rutinariamente calecer pa esaniciar parches mariellos, inclusive n'ocasiones irradiar p'ameyorar el so color. Les primeres morganitas de bon tamañu y color atopar por primer vegada en 1910 en Madagascar. Antes yá se conocía la so esistencia en California. Nesi mesmu añu decidió dáse-y esa denominación en nome del financieru J.P.Morgan. En 1989 atopóse una morganita de 23kg en Maine, recibiendo'l nome de "La Rosa de Maine".

Goshenita

El berilu incoloru llámase goshenita. El nome vien de Goshen, Massachusetts, onde s'atopó per primer vegada. Una y bones les distintes coloraciones del berilu deber a impureces y el berilu puru ye incoloru, podría pensase que la goshenita ye la variedá más pura de berilu. Pero en realidá hai una bona cantidá d'elementos que pueden actuar como inhibidores de la coloración del berilu, polo que l'asunción de pureza nun tien porque ser cierta. La goshenita suel apaecer na mayoría de los xacimientos de berilu. Por cuenta de la so tresparencia d'antiguo usábase pa faer cristales de gafes y otres lentes. Anguaño, úsase principalmente como xema y fonte primaria de berilu. El valor de mercáu de la goshenita ye relativamente baxu, pero puede aumentar esti valor esponiéndola a radiación de partícules d'alta enerxía que provoquen un cambéu de color dependiendo de les impureces presentes na goshenita.

Other Languages
aragonés: Berilo
العربية: بيريل
azərbaycanca: Beril
беларуская: Берыл
беларуская (тарашкевіца)‎: Бэрыль (мінэрал)
български: Берил
bosanski: Beril
català: Beril
čeština: Beryl
kaszëbsczi: Beril
Чӑвашла: Берилл
dansk: Beryl
Deutsch: Beryll
Ελληνικά: Βήρυλλος
English: Beryl
español: Berilo
eesti: Berüll
euskara: Berilo
فارسی: گوشنیت
suomi: Berylli
français: Béryl
Gaeilge: Beiril
galego: Berilo
עברית: בריל
हिन्दी: बेरिल
hrvatski: Beril
magyar: Berill
Հայերեն: Բերիլ
Ido: Berilo
italiano: Berillo
日本語: 緑柱石
ქართული: ბივრილი
қазақша: Берилл
한국어: 녹주석
Latina: Beryllus
lietuvių: Berilas
latviešu: Berils
മലയാളം: അക്വാമറൈൻ
မြန်မာဘာသာ: မြ
Plattdüütsch: Beryll
Nederlands: Beril
norsk nynorsk: Beryll
norsk: Beryll
português: Berilo
română: Beril
русский: Берилл
саха тыла: Берилл
Scots: Beryl
srpskohrvatski / српскохрватски: Beril
සිංහල: තරිප්පු
Simple English: Beryl
slovenčina: Beryl
slovenščina: Beril
српски / srpski: Берил
svenska: Beryll
தமிழ்: பெரில்
ತುಳು: ಪಚ್ಚೆ
ไทย: เบริล
Türkçe: Beril
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: يېشىل ياقۇت
українська: Берил
oʻzbekcha/ўзбекча: Berill
Tiếng Việt: Beryl
Wolof: Beril
中文: 綠柱石