Aung San Suu Kyi

Aung San Suu Kyi Premiu Nobel
Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg
Aung San Suu Kyi en 2010.
Nome Aung San Suu Kyi
Nacimientu Yangôn
Partíu políticu Lliga Nacional pa la Democracia
Creyencies relixoses Budismu, Theravada
Cónxugue Michael Aris
Fíos Alexander Aris, Kim Aris
Padres Daw Khin Kyi
Aung San
Premios Premiu Nobel de la Paz
Firma
Aung San Suu Kyi signature 2013.svg
[ editar datos en Wikidata]

Aung San Suu Kyi (en birmanu: Aung San Suu Kyi (Burmese).svg  / àuɴ sʰáɴ sṵ tɕì/) ( Rangún, Birmania, 19 de xunu de 1945) ye una política activista birmana. Ye la figura emblemática de la oposición birmana contra la dictadura militar qu'ocupó'l poder ente 1962 y 2011. Resultó escoyida como representante al parlamentu birmanu en 2012. En 1991 foi-y concedíu'l Premiu Nobel de la Paz pero la Xunta Militar birmana nun-y dexó salir del país y tuvo qu'esperar a xunu de 2012 pa poder recoyelo en Oslo.

Biografía

Nacida en Rangún el 19 de xunu de 1945, ye fía de Aung San, héroe nacional que robló en 1947 el tratáu d'independencia col Gobiernu británicu enantes de ser asesináu. Tres diplomarse en Oxford, trabayar na Secretaría de les Naciones Xuníes y ser profesora na India, Aung San Suu Kyi tornó a Birmania en 1988 y participó nel "segundu combate en pro de la independencia nacional". Esti combate inspirar nel exemplu pacíficu de Gandhi y na so fe budista, que lu llevó a defender una "revolución del espíritu que se manifiesta por aciu la reconocencia de la necesidá del diálogu y la compasión polos más humildes". A pesar de tar enraigonada na tradición birmana, supo evitar les manipulaciones nacionalistes basando la so llucha en "los principios sagraos de la moral", aportunando na necesidá de reconciliar a les etnies del so país, fondamente estremaes.

En 1989 foi sometida a arrestu domiciliariu en Rangún. Asumió la dirección de la Lliga Nacional pa la Democracia, que ganó les elecciones en 1990 por mayoría aplastante.

Aung San Suu Kyi en 1951.

Como les autoridaes militares negar a tener en cuenta esta resultancia, el so partíu nun pudo formar un gobiernu civil. Aung San Suu Kyi, suxeta a estrecha vixilancia, prefirió permanecer al llau del so pueblu dando testimoniu de la so fe en "la idea del bien y de lo cabal".

Recibió sucesivamente'l Premiu Thorolf Rafto de defensa de los derechos humanos y el Premiu Sájarov de llibertá de pensamientu.

Reconocida como prisionera de conciencia por Amnistía Internacional, el so propósitu de que'l drama birmanu nun cayera nel olvidu foi compensáu'l 14 d'ochobre de 1991 col Premiu Nobel de la Paz gracies al cual dio a conocer el so combate al mundu enteru refugando l'esiliu que se-y proponía en cuenta del so silenciu.

En 1992 el Premiu Simón Bolívar compensó'l combate d'una muyer visionaria que combina l'idealismu y el pragmatismu ilustráu siendo consciente coles mesmes de qu'otros movimientos similares en Asia inspiráronse, na llucha pacífica de la Lliga.

En 1995, les presiones exercíes polos Estaos Xuníos conducieron al so "lliberación" (por poco tiempu) de la so residencia y ella dirixíase cada fin de selmana a un ensame sollerte al so mensaxe d'aliendu primero que les manifestaciones estudiantiles provocaren la represión, la detención de dirixentes de la oposición y l'establecimientu d'un bloquéu en redol a la so casa.

Sometida de nuevu a arrestu domiciliariu en 1996, escasamente pudo recibir visites, anque consiguió unviar a les Naciones Xuníes dellos mensaxes grabaos que denuncien l'empeoramientu de la situación de los derechos humanos nel so país, pidiendo a la comunidá internacional que conceda la prioridá a los derechos políticos de la Lliga Nacional que la so dirección sigue asumiendo.

La Xunta de gobiernu que caltién el poder nel so país, nun aforró les invitaciones d'esiliu a la recluyida, xugando col elementu de la separación familiar, como una manera rápida de desfacer d'ella. Un capítulu d'esta táctica d'acoso psicolóxicu asocedió cuando'l so maríu, Michael Aris, morrió de cáncer de próstata en marzu de 1999, ensin volver ver a la so muyer, esperando visar que'l gobiernu birmanu nunca lu concedió. Otru capítulu asocedió en abril de 1999 cuando al fíu menor, Kim Htein Lin, dexóse-y axuntase cola so madre per unes hores nel aeropuertu de Rangún.

Atopar n'arrestu domiciliariu dende 2003. En setiembre de 2007 foi treslladada a un nuevu recintu penal por cuenta de les manifestaciones que se realicen en tol país esixendo democracia.

El 11 d'agostu de Avaaz primieron al gobiernu de Birmania y a otros dirixentes por que tomaren cartes nel asuntu. Aung San Suu Kyi formaba parte de los 700 presos de conciencia que s'envaloraba había nel país.

El 3 d'ochobre de 2009 axuntar cola xunta militar pa dialogar per primer vegada na Casa de Güéspedes del Estáu en Rangún, un día dempués de qu'una corte refugara l'apelación que l'activista fixera contra la so sentencia de 18 meses de prisión por violar los términos del so arrestu domiciliariu.

Bandera de la Lliga Nacional pola Democracia.

Puesta en llibertá

El 25 de xineru de 2010 peneróse un rumor según el cual el Ministru d'Interior birmanu, el Mayor Xeneral, comunicaría nuna xunta privada de dirixentes locales que Suu Kyi sería lliberada en payares del mesmu añu, un mes dempués de les elecciones xenerales. Les autoridaes birmanes roblaron el decretu de puesta en llibertá de San Suu Kyi el 12 de payares de dichu añu. Los sos defensores declararon qu'el 13 de payares remataba l'arrestu domiciliariu de la líder birmana, polo que nun se trataría d'una amnistía, sinón d'un fin de la condena. [1]

San Suu Kyi foi finalmente lliberada'l 13 de payares de 2010. Foi recibida na puerta de la so casa por unes 3.000 persones. Suu Kyi pasó 15 de los postreros 21 años encarcelada o privada de llibertá, bien en prisión o n'arrestu domiciliariu. [2]

El sábadu 16 de xunu de 2012 pudo por fin recoyer en Oslo el Premiu Nobel de la Paz que-y foi concedíu en 1991. Cuatro díes dempués, el miércoles 20 de xunu de 2012, pudo tamién recoyer personalmente'l doctoráu honoris causa qu'en 1993 concedió-y la Universidá d'Oxford. [3]

Nes elecciones lexislatives de 2015 volvió liderar les candidatures de la Lliga, pero la llei fundamental aprobada polos militares torgába-y ser candidata a la presidencia. [4]

Other Languages
Afrikaans: Aung San Suu Kyi
Alemannisch: Aung San Suu Kyi
aragonés: Aung San Suu Kyi
башҡортса: Аун Сан Су Чжи
Bikol Central: Aung San Suu Kyi
беларуская: Аўн Сан Су Чжы
беларуская (тарашкевіца)‎: Аўн Сан Су Чжы
български: Аун Сан Су Чи
Bahasa Banjar: Aung San Suu Kyi
brezhoneg: Aung San Suu Kyi
डोटेली: आङ सान सु की
Esperanto: Aung San Suu Kyi
føroyskt: Aung San Suu Kyi
français: Aung San Suu Kyi
客家語/Hak-kâ-ngî: Aung San Suu Kyi
Bahasa Indonesia: Aung San Suu Kyi
íslenska: Aung San Suu Kyi
Basa Jawa: Aung San Suu Kyi
ქართული: აუნ სან სუ ჩი
한국어: 아웅산수찌
Lëtzebuergesch: Aung San Suu Kyi
lietuvių: Aung San Suu Kyi
latviešu: Auna Sana Su Či
मैथिली: आङ सान सुकी
Bahasa Melayu: Aung San Suu Kyi
مازِرونی: آنگ سان سوچی
नेपाली: आङ सान सुकी
Nederlands: Aung San Suu Kyi
norsk nynorsk: Aung San Suu Kyi
português: Aung San Suu Kyi
Runa Simi: Aung San Suu Kyi
संस्कृतम्: अङ्ग सान् सू की
sicilianu: Aung San Suu Ky
srpskohrvatski / српскохрватски: Aung San Suu Kyi
Simple English: Aung San Suu Kyi
slovenčina: Aun Schan Su Ťij
slovenščina: Aung San Su Či
српски / srpski: Аунг Сан Су Ћи
Kiswahili: Aung San Suu Kyi
Türkçe: Ang San Su Çi
українська: Аун Сан Су Чжі
Tiếng Việt: Aung San Suu Kyi
中文: 翁山蘇姬
Bân-lâm-gú: Aung San Suu Kyi
粵語: 昂山素姬