Musica

Articlo d'os 1000

A musica (u localment mosica) ye a la vegada :

  • A disciplina que estudia os comencipios de l'harmonía y as relacions d'os sonius entre ellos.
  • L'arte de combinar os sonius, os silencios y o tiempo d'una maniera goyosa a l'oyiu.
  • Un luengache universal con o que un emisor transmite determinatos feitos y sentimientos a traviés d'una seqüencia de sonius.
  • Un modo d'expresión socio-cultural que s'alazeta en a combinación de ritmo y melodía ta obtener qualcosa agradable a l'oyiu.
  • Combinación voluntaria y intencional de sonius y silencios feita por un ser humán que enanta exprisar una verdat.

Etimolochía

A parola musica ye un helenismo amprau por o idioma latín dende μουσική, que tien relación con as parolas musa y museu y que plega a las luengas romances como un cultismo, d'astí que conserve o fonema /k/ en -ica sin sonorizar en -iga u -ega. Manimenos en aragonés no conserva a pronunciación esdrúixula latina, y ye parola plana, tarqual documentó Alwin Kuhn en cheso a principios d'o sieglo XX,[1] quan l'aragonés yera una luenga vital en tot l'Alto Aragón encara que no bi hese garra forma standarizada ni prebatina de normalización.

En aragonés medieval s'escribe quasi siempre musica y musico, asinas lo veyemos en as traduccions heredianas y en o Libro d'el Trasoro:

Et por aq(ue)sta Razo(n) Ercules çertificado de todas aquestas cosas dizen que leuo consi a Traxilio que era el mellor maestro de musica que se trobas en toda aq(ue)lla p(ro)uincia, musica es el arte de ca(n)tar, & leuolo co(n)si por amor que fues ca(n)ta(n)do por la mar[2]
es mussica q(ue) nos a muestra a ffer voz e ssones en cancion(e)s e en citolas e en organos e en ot(r)os sturme(n)tes acordabl(e)s vnos cont(r)a los ot(r)os por deleyt de gentes o enlas eglesias por el se(r)ujçio de n(uest)ro sen(n)yor dios[3]

Tamién veyemos escrito musica y musico a fins d'o sieglo XV en Zaragoza[4], en os zaguers textos en aragonés:

Item a XVIIII d'agosto die a los ministreles musicos del senyor principe que stubieron en la representacion de la Puerta Cinecha(1492)
en el dicho anyo mil CCCCLXXXVII en el concertar la musica y representacion que se fizo a la Puerta Cineja (1489)

En os residuos d'aragonés d'as provincias de Teruel y Zaragoza queda un derivau feito a partir de musica con o diminutivo orichinal en aragonés musiqueta dica en zonas a on se fa servir -ico.

A pronunciación vulgarizata mosica se fa servir muito en aragonés escrito de fins d'o sieglo XX sobre tot baixo a erronia concepción que por estar diferent d'a forma standard en castellán representa una forma orichinal aragonesa. De feito a pronunciación mosica se da en rechistros populars tanto en aragonés como en castellán, como muitas d'as variacions espontanias de vocals (civil y cevil, sindicato y sendicato), y no son significativas de garra lei fonetica que faigan diferents determinadas luengas romances.

Other Languages
Afrikaans: Musiek
Alemannisch: Musik
አማርኛ: ሙዚቃ
Ænglisc: Drēam
العربية: موسيقى
ܐܪܡܝܐ: ܙܡܪܘܬܐ
مصرى: مزيكا
asturianu: Música
Aymar aru: Jaylliphust'a
azərbaycanca: Musiqi
تۆرکجه: موسیقی
башҡортса: Музыка
Boarisch: Musi
žemaitėška: Mozėka
беларуская: Музыка
беларуская (тарашкевіца)‎: Музыка
български: Музика
भोजपुरी: संगीत
bamanankan: Fɔlikan
বাংলা: সঙ্গীত
བོད་ཡིག: རོལ་དབྱངས།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: এলা
brezhoneg: Sonerezh
bosanski: Muzika
буряад: Хүгжэм
català: Música
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Ĭng-ngŏk
нохчийн: Эшар
Cebuano: Musika
ᏣᎳᎩ: ᏗᎧᏃᎩᏛ
کوردی: مۆسیقا
corsu: Musica
čeština: Hudba
kaszëbsczi: Mùzyka
Чӑвашла: Мусăк
Cymraeg: Cerddoriaeth
dansk: Musik
Deutsch: Musik
Zazaki: Muzik
ދިވެހިބަސް: ސަންގީތު
Ελληνικά: Μουσική
English: Music
Esperanto: Muziko
español: Música
eesti: Muusika
euskara: Musika
estremeñu: Música
فارسی: موسیقی
suomi: Musiikki
Võro: Muusiga
føroyskt: Tónleikur
français: Musique
arpetan: Musica
Nordfriisk: Musiik
furlan: Musiche
Frysk: Muzyk
Gaeilge: Ceol
贛語: 音樂
Gàidhlig: Ceòl
galego: Música
Avañe'ẽ: Atõi
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: संगीत
𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺: 𐍃𐌰𐌲𐌲𐍅𐌴𐌹𐍃
ગુજરાતી: સંગીત
Gaelg: Kiaull
Hausa: Kiɗa
客家語/Hak-kâ-ngî: Yîm-ngo̍k
עברית: מוזיקה
हिन्दी: संगीत
Fiji Hindi: Music
hrvatski: Glazba
Kreyòl ayisyen: Mizik
magyar: Zene
interlingua: Musica
Bahasa Indonesia: Musik
Interlingue: Música
Iñupiak: Atuutit
Ilokano: Musika
Ido: Muziko
íslenska: Tónlist
italiano: Musica
日本語: 音楽
Patois: Myuuzik
la .lojban.: zgike
Basa Jawa: Musik
ქართული: მუსიკა
Taqbaylit: Aẓawan
Kabɩyɛ: Minziiki
қазақша: Музыка
kalaallisut: Nipilersorneq
ភាសាខ្មែរ: តន្ត្រី
ಕನ್ನಡ: ಸಂಗೀತ
한국어: 음악
къарачай-малкъар: Музыка
कॉशुर / کٲشُر: موسیٖقی
Ripoarisch: Musick
kurdî: Muzîk
kernowek: Ylow
Кыргызча: Музыка
Latina: Musica
Ladino: Muzika
Lëtzebuergesch: Musek
лакку: Музыка
Lingua Franca Nova: Musica
Limburgs: Muziek
Ligure: Muxica
lumbaart: Müsega
lingála: Mizíki
ລາວ: ດົນຕີ
lietuvių: Muzika
latviešu: Mūzika
Basa Banyumasan: Musik
Malagasy: Mozika
македонски: Музика
മലയാളം: സംഗീതം
монгол: Хөгжим
मराठी: संगीत
Bahasa Melayu: Muzik
Malti: Mużika
Mirandés: Música
မြန်မာဘာသာ: ဂီတ
مازِرونی: ساز
Napulitano: Múseca
Plattdüütsch: Musik
Nedersaksies: Meziek
नेपाली: सङ्गीत
नेपाल भाषा: संगीत
Nederlands: Muziek
norsk nynorsk: Musikk
norsk: Musikk
Novial: Musike
Nouormand: Mûsique
occitan: Musica
Oromoo: Muuziqaa
ଓଡ଼ିଆ: ସଂଗୀତ
Ирон: Музыкæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੰਗੀਤ
Pangasinan: Musik
Papiamentu: Musika
Norfuk / Pitkern: Myuusik
polski: Muzyka
Piemontèis: Mùsica
پنجابی: موسیقی
Ποντιακά: Μουσική
پښتو: سندارا
português: Música
Runa Simi: Taki kapchiy
română: Muzică
armãneashti: Muzicâ
русский: Музыка
русиньскый: Музика
संस्कृतम्: सङ्गीतम्
саха тыла: Музыка
sicilianu: Mùsica
Scots: Muisic
srpskohrvatski / српскохрватски: Muzika
Simple English: Music
slovenčina: Hudba
slovenščina: Glasba
Gagana Samoa: Mūsika
chiShona: Mimhanzi
Soomaaliga: Muusig
shqip: Muzika
српски / srpski: Музика
Seeltersk: Musik
Basa Sunda: Musik
svenska: Musik
Kiswahili: Muziki
ślůnski: Muzyka
தமிழ்: இசை
tetun: Muzika
тоҷикӣ: Мусиқӣ
ไทย: ดนตรี
Tagalog: Tugtugin
Türkçe: Müzik
Xitsonga: Vunanga
татарча/tatarça: Музыка
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: مۇزىكا
українська: Музика
اردو: موسیقی
oʻzbekcha/ўзбекча: Musiqa
vèneto: Mùxega
vepsän kel’: Muzik
Tiếng Việt: Âm nhạc
walon: Muzike
Winaray: Musika
Wolof: Way
吴语: 音乐
isiXhosa: Umculo
მარგალური: მუსიკა
ייִדיש: מוזיק
Yorùbá: Orin
Vahcuengh: Yinhyoz
Zeêuws: Muziek
中文: 音乐
Bân-lâm-gú: Im-ga̍k
粵語: 音樂
isiZulu: Umculo