Martes martes

Martes martes
Marta
Fuina de papo amariello (Martes martes).
Estato de conservación
Status iucn2.3 VU.svg
Vulnerable.
Clasificación scientifica
Dominio: Eukaryota
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Clase: Mammalia
Orden: Carnivora
Familia: Mustelidae
Chenero: Martes
Especie: M. martes
Nomenclatura binominal
Martes martes
Linnaeus, 1758

A fuina de papo amariello (Martes martes ( L., 1758)) ye un mamifero carnivoro d'a familia d'os mustelidos, d'a mesma mida alto u baixo que os gatos domesticos y un peso aproximato de 1,5 Kg. O pelo que tienen istes animals ye de color marrón fusca, cheneralment sin de variacions d'entre animals, pero en o hibierno les creixe más luengo y sedoso. Ye muit caracteristica d'ista especie la taca amariella que tienen en o peito y parte ventral d'o cuello, « papo», que les da lo nombre popular aragonés. A especie Martes martes ye, a demés, amás gran d'as dos especies de fuinas que se troban en Aragón.

Fan vida cheneralment en puestos boscosos, a on i troban arbols viellos ta fer-ie lo cado. Istes animals son os solos mustelidos que tienen unglas retractils, que emplegan ta mover-se con muitas trazas per alto d'os árbols. Cuentan con una gran achilidat que emplegan ta cazar. Constituyen os más firmes depredadors d' esquiruelos en estato salvache.

Fan a suya actividat mayor de nueitz y de tardada, estando ixas as horas quan gosan cazar muixons que duermen, ratos, insectos y altros animals, u tamién ceresas, lulos, fruita u uevos que roban d'os niedos. Tienen, a demés, una territorialidat muit marcada, y deixan bonyas per puestos prominents d'os suyos territorios, tals como penyas, leneras u terrers. Actualment, a especie ye protechida per a IUCN y per as leis europeas y espanyolas.

Zoonimia

A part d'o zoonimo fuina de papo amariello tamién existió o zoonimo marta u mart documentato en textos medievals aragoneses d'os peaches de Las Barracas de los Chaqueses, Daroca y Zaragoza. [1] En os textos comercials d'o sieglo XV de Zaragoza, de luengache mixto catalán-aragonés mesmo se documenta marts gibellins, marts gebellins, talment aplicato a pellizos d'unatra especie.

Other Languages
تۆرکجه: مارتس مارتس
žemaitėška: Kiaunė
беларуская: Лясная куніца
беларуская (тарашкевіца)‎: Лясная куніца
български: Златка
brezhoneg: Mart boutin
bosanski: Kuna zlatica
Cebuano: Martes martes
čeština: Kuna lesní
kaszëbsczi: Lasowô kùna
Cymraeg: Bele goed
dansk: Skovmår
Deutsch: Baummarder
Ελληνικά: Δενδροκούναβο
español: Martes martes
eesti: Metsnugis
euskara: Lepahori
suomi: Näätä
français: Martre des pins
Nordfriisk: Buumelk
Frysk: Beamotter
Gaeilge: Cat crainn
Gàidhlig: Taghan
galego: Marta
hrvatski: Kuna zlatica
magyar: Nyuszt
interlingua: Martes martes
italiano: Martes martes
日本語: マツテン
ქართული: ტყის კვერნა
қазақша: Орман сусары
Перем Коми: Тулан
Kurdî: Kûz
latviešu: Meža cauna
монгол: Ойн суусар
эрзянь: Чинеме
Nederlands: Boommarter
norsk nynorsk: Mår
norsk: Mår
Livvinkarjala: Kuničču
polski: Kuna leśna
پنجابی: چیڑ نیولا
português: Martes martes
română: Jder de copac
Scots: Mairtin
slovenčina: Kuna lesná
slovenščina: Kuna zlatica
shqip: Zardafi
српски / srpski: Куна златица
Seeltersk: Boommodder
svenska: Mård
Türkçe: Ağaç sansarı
удмурт: Сёр
українська: Куниця лісова
vèneto: Martarelo
vepsän kel’: Näd
Tiếng Việt: Chồn thông châu Âu
Winaray: Martes martes
中文: 松貂