Isla

Isla en a mar Hadriana

Una isla u isola ye un territorio terrestre rodiato de l'augua, d'a mar, d'un río u d'un laco. A grandaria d'as islas ye variable, pueden tener dende poquetz metros quadratos dica mas de dos millons de km2, como ye o caso de Gronlandia

Etimología d'a parola y presencia en a toponimia aragonesa

Isla ye a evolución d'o esdrúixol latín INSULA / ISSULA,[1] con diminutivo -ULA d'alcuerdo con a fonetica aragonesa. Evolucions pareixidas a partir de ISSULA s'han desveniu en francés (île, d'antes isle), y en castellán (isla). En italián y part de l'idioma occitán tienen formas derivadas d'a variant latina ISCULA.

Entremeyo d'o latín ISULA y d'a forma actual isla en aragonés han existiu as formas esdrúixolas Isola y Insola, que se mantienen en a microtoponimia esdrúixolas u planas en a Val de Benás (Les Llínsoles), Val de Chistau (La Insola), Val de Broto (Isola en Saruisé[2]), Barcabo, Puent de Luna, Bailo, Atarés y Castiello de Chaca.

Ye posible que o toponimo L'Ainsa derive d'o latín INSULA con perduga d'o sufixo, y bell autor tamién ha relacionau con INSULA-ISULA os toponimos aragoneses d'a serie Isuela y Isuala como A Isuela/A Isuala de l'Alto Aragón, o río Isuela de dezaga de Sierra de Moncayo y a pardina d' A Isuala en Sobrepuerto.[3]

Beluns d'estos toponimos aragoneses derivaus d'o latín INSULA-ISULA no necesariament indican anteriors islas. Un d'os signifcaus d'a parola latina ye de "corro de casas", que puet encaixar en o caso de pardinas u antigos nuclios habitaus. En atras luengas romances a parola derivada d'INSULA ha preso significaus como "terreno entre foyas". En aragonés medieval se conoixe pa isuela o significau de "terreno a canto d'o rio", que podió estar l'orichen d'os hidronimos homonimos actuals:

damos a treudo a uos Gil de Luesia, veçino dUesca & a muyller vuestra Sancha, vn presayllo de soto, fuera la puerta, a la ysuela de Sant Migel, en Uesca, que afruenta en rigo & en paral de Sant Laçaro[3]

Este significau medieval d'a parola Isuela no ye guaire diferent d'o significau de l'arabismo alchezira en aragonés medieval, que en arabe orichinal significa "isla".

Ni en aragonés medieval ni en as actuals parlas altoaragonesas no bi ha guaires datos de cómo se diz a los habitadors d'as islas. Una d'as pocas denominacions rechistradas ye a de isolanos, present en a traducción herediana de Tucídides:

no queremos solicitar de mostrarles cómo no somos yonios ni isolanos et elispondios

Manimenos a presencia d'esta parola podría estar un italianismo como d'atros que se troban en atras traduccions heredianas y que s'atribuyen a la partipación d'o flaire poliglota Nicolau de Drenopoli.

Other Languages
Acèh: Pulo
Afrikaans: Eiland
Alemannisch: Insel
አማርኛ: ደሴት
العربية: جزيرة
ܐܪܡܝܐ: ܓܙܪܬܐ
مصرى: جزيره
asturianu: Islla
azərbaycanca: Ada
تۆرکجه: آدا
башҡортса: Утрау
Boarisch: Insl
žemaitėška: Sala
Bikol Central: Isla
беларуская: Востраў
беларуская (тарашкевіца)‎: Востраў
български: Остров
भोजपुरी: दीप
বাংলা: দ্বীপ
brezhoneg: Enezenn
bosanski: Ostrvo
català: Illa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dō̤
нохчийн: ГӀайре
Cebuano: Pulo
کوردی: دوورگە
čeština: Ostrov
Чӑвашла: Утрав
Cymraeg: Ynys
dansk: Ø
Deutsch: Insel
Zazaki: Ade
Ελληνικά: Νησί
emiliàn e rumagnòl: Îsla
English: Island
Esperanto: Insulo
español: Isla
eesti: Saar
euskara: Uharte
فارسی: جزیره
suomi: Saari
Võro: Saar
føroyskt: Oyggj
français: Île
Nordfriisk: Eilun
Frysk: Eilân
Gaeilge: Oileán
贛語:
Gàidhlig: Eilean
galego: Illa
Avañe'ẽ: Ypa'ũ
Gaelg: Ellan
Hawaiʻi: Mokupuni
עברית: אי
हिन्दी: द्वीप
Fiji Hindi: Island
hrvatski: Otok
hornjoserbsce: Kupa
Kreyòl ayisyen: Il
magyar: Sziget
Հայերեն: Կղզի
interlingua: Insula
Bahasa Indonesia: Pulau
Ilokano: Isla
ГӀалгӀай: ГIайре
Ido: Insulo
íslenska: Eyja
italiano: Isola
日本語:
la .lojban.: daplu
Basa Jawa: Pulo
ქართული: კუნძული
қазақша: Арал
ភាសាខ្មែរ: កោះ
ಕನ್ನಡ: ದ್ವೀಪ
한국어:
къарачай-малкъар: Айрымкан
kurdî: Girav
коми: Ді
Кыргызча: Арал
Latina: Insula
Ladino: Izla
Lëtzebuergesch: Insel
Lingua Franca Nova: Isola
Limburgs: Eilandj
lumbaart: Isula
lingála: Esanga
lietuvių: Sala
latviešu: Sala
Malagasy: Nosy
олык марий: Отро
Baso Minangkabau: Pulau
македонски: Остров
മലയാളം: ദ്വീപ്
монгол: Арал
मराठी: बेट
кырык мары: Ошмаоты
Bahasa Melayu: Pulau
Mirandés: Ilha
မြန်မာဘာသာ: ကျွန်း (ကုန်းမြေ)
مازِرونی: جزیره
Nāhuatl: Tlalhuactli
Napulitano: Isula
Plattdüütsch: Insel
Nedersaksies: Eilaand
Nederlands: Eiland
norsk nynorsk: Øy
norsk: Øy
Nouormand: Île
Sesotho sa Leboa: Sehlakehlake
occitan: Illa
ਪੰਜਾਬੀ: ਟਾਪੂ
Papiamentu: Isla
Norfuk / Pitkern: Ailen
polski: Wyspa
پنجابی: جزیرہ
پښتو: ټاپو
português: Ilha
Runa Simi: Wat'a
Romani: Dvip
română: Insulă
armãneashti: Nisii
русский: Остров
русиньскый: Остров
sicilianu: Ìsula
Scots: Island
سنڌي: ٻيٽ
Sängö: Zûa
srpskohrvatski / српскохрватски: Ostrvo
සිංහල: දූපත්
Simple English: Island
slovenčina: Ostrov
slovenščina: Otok
chiShona: Chitsuwa
Soomaaliga: Jasiirad
shqip: Ishulli
српски / srpski: Острво
Seeltersk: Ailound
Basa Sunda: Pulo
Kiswahili: Kisiwa
ślůnski: Wyspa
தமிழ்: தீவு
తెలుగు: ద్వీపం
ไทย: เกาะ
Türkmençe: Ada
Tagalog: Pulo
Tok Pisin: Ailan
Türkçe: Ada
татарча/tatarça: Утрау
українська: Острів
اردو: جزیرہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Orol
vèneto: Ixoła
Tiếng Việt: Đảo
West-Vlams: Eiland
walon: Iye
Winaray: Purô
Wolof: Dun
吴语: 岛屿
მარგალური: კოკი (გეოგრაფია)
ייִדיש: אינזל
Yorùbá: Erékùṣù
中文: 島嶼
Bân-lâm-gú: Tó-sū
粵語: