Isabela d'Hongría

Isabela d'Hongría, per Simone Martini

Santa Isabela (Erzsébet en hongaro) d'Hongría ( 1207 - 17 de noviembre de 1231) estió la filla d'o rei Andréu II d'Hongría y de Chertrudes de Merania.

Isabela quedó vidua de bien chóven; deixó la fortuna suya t'os pobres y fició construir hespitals, tornando-se asinas un simbolo de caridat cristiana.

Biografía

A los quatre anyos, Isabela yera promesa ta Loís IV de Turinchia, fillo de Hermann I de Turinchia, y fue educata a la cort de Wartburg. Iste compromís comportaba una gran alianza contra Oto IV d'o Sacro Imperio Román, miembro d'a casa de Güelfo, barallata con a Ilesia Catolica Romana. Beluns han socherito que en realidat lo chirmán més gran yera Hermann y que Isabela estió promesa ta éll dica la suya muerte en 1216, pero ye improbable, ya que un succeso d'ixa relevancia hes habito d'estar quaternato lo menos una vegata a beluna d'as muitas fuents orichinals de que disposamos.

Isabela casó con Loís en 1221 y lo matrimonio pareix haber estato goyoso. Loís no s'alticamó per la distribución d'a fortuna suya entre los pobres, creyendo que los esfuerzos caritativos d'a suya muller lis alportarían recompensa eterna; a Turinchia, la veneran como santa. Quan la fambre, las inundacions y las epidemias d'a primavera de 1226 a Turinchia fizon que Loís representás a Frederico II d'o Sacro Imperio Román Chermanico en a Dieta de Cremona, Isabela asumió lo control d'os afers y repartió almosnas per totz es cabos d'o territorio suyo. Baixo lo castiello de Wartburg, construyó un hespicio con vintiueito leitos, que visitaba cada día ta asistir los internos. La vida d'Isabela cambió de trazas irrevocables a la que Loís morió per la epidemia l' 11 de setiembre de 1227 a Otranto, quan marchaba ta unir-se a la Seisena Cruzata.

Con a muerte de Loís, lo suyo chirmán més chiquet, Henrique, asumió la rechencia mientres que duró la minoría d'edat d'o fillo gran d'Isabela, Hermann II de Turinchia.

Ilesia d'Isabela, a Marburg

Dimpués de duras pleitinas per lo suyo dote, Isabela deixó la corte de Wartburg. La tradición popular diz que estió Henrique qui l'aforzó a ir-se-ne, pero la certeza d'ixo no pareix guaire firme. Zaga bellas prebatinas fracasatas ta fer que se tornás a casar, Isabela ingresó en a Orden d'os Franciscans, fendo un hespicio a Marburg t'os pobres y malautos.

Isabela morió a Marburg, ya estás per fatiga fisica u malautía, sólo con 24 anyos d'edat. Fue canonizata per lo papa Gregorio IX en 1235. La carta papal puet veyer-se a la Schatzkammer (Cambra d'o Tresoro) d'a Deutschordenskirche (Ilesia de l' Orden Teutonico) de Viena, Austria. Lo cuerpo suyo fue meso en un magnifico santuario dorato, que encara hue puet veyer-se, en a Elisabethkirche de Marburg. Actualment ye una ilesia protestant, pero tien espacios aparte t'o culto catolico. Marburg se tornó lo centro de l' Orden Teutonico, que adoptó a Santa Isabela como segunda patrona. L'Orden remanió a Marburg dica la suya disolución per Napolión I de Francia en 1803.

Other Languages
brezhoneg: Elesbed Hungaria
Bahasa Indonesia: Erzsébet dari Hongaria
Lëtzebuergesch: Elisabeth vun Thüringen
slovenščina: Elizabeta Ogrska