Eukarya

Este articlo trata sobre lo dominio taxonomico Eukarya. Ta atros emplegos d'a parola eucariota se veiga Eucariota (desambigación).
Eukaryota

Menta

Clasificación scientifica
Dominio:Eukarya u Eukaryota
Reinos
Animalia - Animals
Fungi - Fongos
Plantae - Plantas
Protista

En biolochía, Eukarya u Eukaryota ye lo dominio d'os organismos que tienen as celulas con verdaders nuclios. En as luengas latinas, l'adaptación correcta d'o termin ye eucariont u eucarionte. As transliteracions «eucaria» u més asobén «eucariota» fan referencia a las celulas que composan estes organismos: as celulas eucariotas. A etimolochía d'o termin ye «Eu», d'o griego bien u buen, y «Karyon», centro u nuclio; en conchunto se puede interpretar como «Bien nucleyau/da».

O conchunto d'os organismos eucarionts incluye dende os organismos pluricelulars en dó que las celulas son especializadas en fer fayenas concretas y talment les sería imposible de sobrevivir anisoladas, dica las muitas (anque no totas) especies unicelulars. A resta d'altros organismos vivos (totz unicelulars) se cuaternan adintro d'os altros dos dominios: Archaea y Eubacteria.

Pertenixen a lo dominio Eukarya cuatro reinos: Animalia, Plantae, Fungi y Protista. Totz ellos tienen caracteristicas parellanas a nivel molecular (estructura d'os lipidos, proteinas, y chenoma) y tienen antipasaus comuns. Se piensa que las suyas orichens fincan fa bells 2 mil millons d'anyadas, tot y que l'alcuerdo no ye unanime. Fósils previos no s'han puesto claseficar facilment.

As primeras trazas que poderían relacionar-se con os grupos modernos d'eucariontes emprenciparon a apareixer fa uns 800 millons d'anyos, mientres que la mayoría d'os grupos fosils que hu se tienen bien definius no apareixioron dica lo Cambrián.

Protozoario Paramecium aurelia, un eucariont unicelular.

Os eucarionts s'han quaternau en quatre reinos: Protista, Plantae, Animalia y Fungi, que poderían estar cinco seguntes Cavalier-Smith (Os anteriors más o reino Chromista) u encara muitos más perque bells autors heban considerau que muitos d'os organismos unicelulars habrían d'estar clasificaus a desparte, fendo puyar ixa posible zifra de reinos dica la ventena.

O reino Protista ye lo que en taxonomía se clama un grupo parafiletico. Ixo quier decir que los suyos miembros han estau en muitos casos quaternaus asinas perque simplament no enchascaban mica bien adintro d'altras agrupacions; ye per ixo que que la suya diversidat ye semilar a la diversidat fundamental d'os eucarionts.

En a recient clasificación de Adl et al. (2005) s'evitan os problemas d'a clasificación adintro de reinos sustituyindo-ie estes taxons per un numer de grupos filochenicament emparentaus ta los que no s'aplica garra categoría con finalidat de no tener o problema d'a suya posterior actualización.[1] En esta clasificación, os grans clados serian estes:

  • Amoebozoa (qualques amebas u ameboflachelaus)
  • Archaeplastida (incluye Plantae d'entre altros grupos)
  • Chromoalveolata (como lo suyo nombre indica, encluye Alveolata y altros grupos que feban parte d'o reino Chromista proposato por Cavalier-Smith en 1981).
  • Excavata (incluye bells protozous flachelaus, ameboides o ameboflachelaus)
  • Opisthokonta (incluye Fungi y Animalia, d'entre altros)
  • Rhizaria

Se veiga que las formas ameboides o flachelars no indican pertenenza a garra grupo, como s'heba creyiu enantes, sin de creyar nuevos grupos artificials dende lo punto d'envista evolutivo.

Other Languages
Afrikaans: Eukarioot
Alemannisch: Eukaryoten
asturianu: Eukaryota
azərbaycanca: Nüvəlilər
башҡортса: Эукариоттар
Boarisch: Eukaryota
беларуская: Эўкарыёты
беларуская (тарашкевіца)‎: Эўкарыёты
български: Еукариоти
brezhoneg: Eukariot
bosanski: Eukarioti
català: Eucariotes
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cĭng-hŏk sĕng-ŭk
čeština: Eukaryota
Cymraeg: Ewcaryot
dansk: Eukaryoter
Deutsch: Eukaryoten
dolnoserbski: Eukaryoty
English: Eukaryote
Esperanto: Eŭkariotoj
español: Eukaryota
euskara: Eukarioto
فارسی: یوکاریوت
français: Eukaryota
Nordfriisk: Eukarioten
Gaeilge: Eocarót
galego: Eukaryota
Gaelg: Eukaryota
客家語/Hak-kâ-ngî: Chṳ̂n-fu̍t
עברית: איקריוטים
hrvatski: Eukarioti
hornjoserbsce: Eukaryoty
Kreyòl ayisyen: Ekaryòt
magyar: Eukarióták
Հայերեն: Կորիզավորներ
interlingua: Eucaryote
Bahasa Indonesia: Eukariota
Ilokano: Eukariota
ГӀалгӀай: Эукариоташ
íslenska: Heilkjörnungar
italiano: Eukaryota
日本語: 真核生物
Basa Jawa: Eukariota
ქართული: ევკარიოტები
қазақша: Эукариоттар
한국어: 진핵생물
kurdî: Eukariyot
Кыргызча: Эукариоттор
Latina: Eukaryota
Lëtzebuergesch: Eukaryoten
Lingua Franca Nova: Eucariota
Limburgs: Eukarya
Ligure: Eukarya
lumbaart: Eukaryota
latviešu: Eikarioti
македонски: Еукариоти
монгол: Эукариот
Bahasa Melayu: Eukariot
Napulitano: Eukaryota
Plattdüütsch: Eukaryoten
Nederlands: Eukaryoten
norsk nynorsk: Eukaryotar
norsk: Eukaryoter
Novial: Eukaryota
occitan: Eukaryota
Kapampangan: Eukaryote
polski: Eukarionty
پنجابی: یوکیریوٹ
português: Eukaryota
română: Eucariote
русский: Эукариоты
саха тыла: Эукариот
sicilianu: Eukaryota
Scots: Eukaryote
srpskohrvatski / српскохрватски: Eukariote
Simple English: Eukaryote
slovenčina: Eukaryoty
slovenščina: Evkarionti
shqip: Eukarioti
српски / srpski: Еукариоте
Basa Sunda: Eukariot
svenska: Eukaryoter
Kiswahili: Eukaryota
тоҷикӣ: Эукариотҳо
Tagalog: Eukaryote
Türkçe: Ökaryot
татарча/tatarça: Эукариотлар
українська: Ядерні
Tiếng Việt: Sinh vật nhân thực
West-Vlams: Eukaryootn
walon: Eucariote
Winaray: Eukaryote
მარგალური: ევკარიოტეფი
ייִדיש: אייקאריאט
中文: 真核生物
Bân-lâm-gú: Chin-hu̍t seng-bu̍t
粵語: 真核生物