Cheografía

Articlo d'os 1000

A cheografía ye a sciencia que tien por obchecto l'estudio d'a superficie terrestre y a distribución espacial y as relacions reciprocas d'os fenoméns fisicos, biolochicos y socials que se i manifiestan.

En un sentiu clasico a Cheografía ye a descripción d'a Tierra, pero hue en día, antimás de describir, a Cheografía tracta d'explicar. Se considera a la Cheografía como una sciencia que aglutina a todas as demás sciencias, tanto naturals como socials, dend'a Historia dic'as Matematicas. L'obchecto d'estudio d'a Cheografía ye l'espacio; ista estudia os modos d'organización d'o superficie terrestre, a distribución d'os elementos que composan l'anvista , as suyas formas, as suyas poblacions ... Antimás, estableixe una dialectica entre l'explicación y a descripción de l'anvista ; y entre o metodo inductivo y o deductivo. Istos elementos han de ser esleitos, trigatos, ordenatos, chuzgatos y presentatos. L'analís leva a lo cheografo a replecar os modos d'organización d'o superficie terrestre]].

Os prencipals campos que estudia a Cheografía y as suyas prencipals sciencias auxiliars son :

En Cheografía matematica s'estudia:

Topografía, con metodos d'a Cheometría y a Matematicas.
Cartografía, con metodos d'a Cheodesia y a Cheometría.
Cheografía astronomica, con metodos de l'Astronomía y a Cheometría.
Cheomatica, con metodos d'a Informatica y a Cheometría.
Orografía, con metodos d'a Matematicas y a Cheometría.
En Cheografía fisica s'estudia:
Cheomorfolochía, con metodos d'a Cheolochía, a Litolochía y a Cheofisica.
Climatolochía, con metodos d'a Meteorolochía y l'Estadistica.
Hidrolochía, continental y marina, con metodos d'a Cheolochía , a Ocianografía y a Estadistica.
Pedolochía con metodos d'a Biolochía y a Edafolochía.
Biocheografía con metodos d'a Biolochía, a Botanica, a Zoolochía, l'Edafolochía y a Ecolochía .
En Cheografía humana s'estudia :
Cheografía d'a población, con metodos d'a Demografía, a Sociolochía y as Matematicas.
Cheografía rural, con metodos de l'Agronomía, a Climatolochía, l'Estadistica y a Economía.
Cheografía ambiental, con metodos d'a Demografía, o Dreito y as Matematicas.
Cheografía economica que abraca todas l'actividatz economicas.
Cheografía urbana, con metodos d'o Urbanismo, a Sociolochía y as Matematicas.
Cheopolitica, con metodos d'a Demografía, a Sociolochía y as Matematicas.

Naturalment os metodos de l'Historia apareixen en totas estas brancas dic'o punto de que s'ha arribato a fablar de Cheografía cultural, asinas como os estadisticos y matematicos. Tamién s'emplegan metodos d'Astronomía y Cheodesia ta realizar os mapas(Cartografía), asinas como a determinación de codigos de sinyals que aduyen a interpretar-los.

Antiparti la Cheografía puede estudiar-se de forma cheneral u concretada en una comarca, rechión u país concreto. Se charra asinas de Cheografía cheneral y Cheografía rechional que ye a que se ocupa de l'aplicación d'as analises cheograficas a países concretos .

A cheografía puede considerar-se una sciencia transversal que fa emplego de metodos y tecnicas d'atras sciencias socials y naturals. L'anterior no debe de causar barafundio con respective a l'obchecto d'estudio d'a Cheografía. Este obchecto ye o paisache.

Cheografos destacatos

Categoría principal: Cheografos.

  • Eratostenes (276 aC-194 aC).
  • Claudio Ptolomeu (c.90-c.168).
  • Gerardus Mercator (1512-1594).
  • Alexander von Humboldt (1769-1859).
  • Carl Ritter (1779-1859).
  • Arnold Henry Guyot (1807-1884).
  • Paul Vidal de la Blache (1845-1918).
  • William Morris Davis (1850-1934).
  • Halford John Mackinder (1861-1947).
  • Walter Christaller (1893-1969).
Other Languages
Acèh: Geografi
Afrikaans: Geografie
Akan: Gyeografi
Alemannisch: Geografie
العربية: جغرافيا
ܐܪܡܝܐ: ܓܐܘܓܪܦܝܐ
مصرى: جغرافيا
অসমীয়া: ভূগোল
asturianu: Xeografía
Aymar aru: Uraqita
azərbaycanca: Coğrafiya
تۆرکجه: جوغرافیا
башҡортса: География
Boarisch: Geografie
žemaitėška: Geuograpėjė
Bikol Central: Heograpiya
беларуская: Геаграфія
беларуская (тарашкевіца)‎: Геаграфія
български: География
भोजपुरी: भूगोल
Bislama: Jiografi
বাংলা: ভূগোল
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ভূগোল
brezhoneg: Douaroniezh
bosanski: Geografija
буряад: Газар зүй
català: Geografia
Chavacano de Zamboanga: Geografia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Dê-lī
нохчийн: Географи
Cebuano: Heyograpiya
کوردی: جوگرافیا
corsu: Geografia
čeština: Geografie
kaszëbsczi: Geògrafijô
Чӑвашла: Географи
Cymraeg: Daearyddiaeth
dansk: Geografi
Deutsch: Geographie
Zazaki: Coğrafya
dolnoserbski: Geografija
डोटेली: भूगोल
ދިވެހިބަސް: ޖުޣުރާފީ
Ελληνικά: Γεωγραφία
English: Geography
Esperanto: Geografio
español: Geografía
eesti: Geograafia
euskara: Geografia
estremeñu: Geografia
فارسی: جغرافیا
suomi: Maantiede
Võro: Maatiidüs
føroyskt: Landafrøði
français: Géographie
arpetan: G·eografia
Nordfriisk: Geografii
furlan: Gjeografie
Frysk: Geografy
贛語: 地理學
Gàidhlig: Cruinn-eòlas
galego: Xeografía
Avañe'ẽ: Tetãkuaa
ગુજરાતી: ભૂગોળ
客家語/Hak-kâ-ngî: Thi-lî-ho̍k
עברית: גאוגרפיה
हिन्दी: भूगोल
Fiji Hindi: Jagha
hrvatski: Geografija
hornjoserbsce: Geografija
Kreyòl ayisyen: Jewografi
interlingua: Geographia
Bahasa Indonesia: Geografi
Interlingue: Geografie
Ilokano: Heograpia
ГӀалгӀай: Географи
íslenska: Landfræði
italiano: Geografia
ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ/inuktitut: ᓄᓇᐅᔪᖅ
日本語: 地理学
Patois: Jaagrafi
la .lojban.: tutske
Basa Jawa: Géografi
ქართული: გეოგრაფია
Qaraqalpaqsha: Geografiya
Taqbaylit: Tarakalt
Адыгэбзэ: Хэкумэтх
қазақша: География
kalaallisut: Nunalerineq
ភាសាខ្មែរ: ភូមិសាស្ត្រ
한국어: 지리학
къарачай-малкъар: География
kurdî: Erdnîgarî
kernowek: Dorydhyeth
Кыргызча: География
Latina: Geographia
Ladino: Jeografiya
Lëtzebuergesch: Geographie
лезги: География
Lingua Franca Nova: Jeografia
Luganda: Essomansi
Limburgs: Geografie
Ligure: Geografia
lumbaart: Geugrafia
lietuvių: Geografija
latviešu: Ģeogrāfija
मैथिली: भूगोल
Basa Banyumasan: Geografi
мокшень: Географие
Malagasy: Jeografia
олык марий: Географий
Baso Minangkabau: Geografi
македонски: Географија
монгол: Газарзүй
मराठी: भूगोल
Bahasa Melayu: Geografi
Mirandés: Geografie
မြန်မာဘာသာ: ပထဝီဝင်
مازِرونی: جوغرافی
Napulitano: Giugrafia
Plattdüütsch: Geografie
Nedersaksies: Geografie
नेपाली: भूगोल
नेपाल भाषा: भूगोल
Nederlands: Aardrijkskunde
norsk nynorsk: Geografi
norsk: Geografi
Novial: Geografia
Nouormand: Géographie
Sesotho sa Leboa: Thutafase
occitan: Geografia
Livvinkarjala: Muantiedo
Oromoo: Hawaasa
ଓଡ଼ିଆ: ଭୂଗୋଳ
ਪੰਜਾਬੀ: ਭੂਗੋਲ
Kapampangan: Geografia
Picard: Jografie
पालि: भूगोल
Norfuk / Pitkern: Jiiografii
polski: Geografia
پنجابی: جغرافیہ
Ποντιακά: Γεωγραφίαν
português: Geografia
Runa Simi: Allpa saywachi
rumantsch: Geografia
Romani: Phuvipen
română: Geografie
tarandíne: Sciugrafije
русский: География
русиньскый: Ґеоґрафія
संस्कृतम्: भूगोलम्
саха тыла: География
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱚᱛᱱᱚ
sardu: Geografia
sicilianu: Giugrafìa
Scots: Geografie
سنڌي: جاگرافي
srpskohrvatski / српскохрватски: Geografija
Simple English: Geography
slovenčina: Geografia
slovenščina: Geografija
Gagana Samoa: Geography
chiShona: Taranyika
Soomaaliga: Juqraafi
shqip: Gjeografia
српски / srpski: Географија
SiSwati: Temhlaba
Basa Sunda: Géografi
svenska: Geografi
Kiswahili: Jiografia
ślůnski: Geografijo
тоҷикӣ: Ҷуғрофия
Türkmençe: Geografiýa
Tagalog: Heograpiya
Tok Pisin: Save long giraun
Türkçe: Coğrafya
Xitsonga: Ntivo-mbangu
татарча/tatarça: География
тыва дыл: География
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: جۇغراپىيە
українська: Географія
اردو: جغرافیہ
oʻzbekcha/ўзбекча: Geografiya
vèneto: Giografia
vepsän kel’: Geografii
Tiếng Việt: Địa lý
West-Vlams: Eirdrykskunde
Volapük: Taledav
Winaray: Heyograpiya
Wolof: Melosuuf
吴语: 地理學
isiXhosa: IJografi
მარგალური: გეოგრაფია
ייִדיש: געאגראפיע
Zeêuws: Heografie
中文: 地理学
文言: 地理學
Bân-lâm-gú: Tē-lí
粵語: 地理