ዊጉርኛ

ኡይጉርኛ (ئۇيغۇرچە‎ / Uyƣurqə / Уйғурчә) በቻይና የሚናገር የቱርኪክ ቋንቋዎች አባል ነው። እንደ ዘመዱ ዑዝበክኛ የተወለደው ከጫጋታይ ቱርክኛ ነበረ።

በምዕራብ ቻይና ኡይጉሮች የሚበዙበት ክልሎች ሰማያዊ ናቸው

በድሮ (700 ዓ.ም. ገደማ) የጥንታዊ ኡይጉርኛ ፊደል ከሶግዲያን ፊደል ተለውጦ ይጠቀም ነበር። ደግሞ የኡይጉር መንግሥት የኦርኮን ጽሕፈት ይጠቀም ነበር። ኡይጉርኛ በቻይና የተጻፈበት ጽሕፈት ከ10ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የአረብኛ ፊደል ሲሆን በ1961 ዓ.ም. የቻይና መንግሥት የላቲን ፊደልን አይነት አወጣለት። በ1975 ዓ.ም. ግን የአረብኛ ፊደል ተመለሰለት። በተጨማሪ በቀድሞው ሶቭየት ኅብረት ውስጥ የሚኖሩ ኡይጉሮች በቂርሎስ ፊደል አይነት ይጽፋሉ።

ምሳሌ

በአረብኛ ፊደል:ھەممە ئادەم زاتىدىنلا ئەركىن، ئىززەت-ھۆرمەت ۋە ھوقۇقتا بابباراۋەر بولۇپ تۇغۇلغان. ئۇلار ئەقىلغە ۋە ۋىجدانغا ئىگە ھەمدە بىر-بىرىگە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىگە خاس روھ بىلەن مۇئامىلە قىلىشى كېرەك

በላቲን ፊደል (ከ1961 እስከ 1977 ይጠቀም ነበር): H̡əmmə adəm zatidinla ərkin, izzət-h̡ɵrmət wə hok̡uk̡ta babbarawər bolup tuƣulƣan. Ular ək̡ilƣə wə wijdanƣa igə h̡əmdə bir-birigə k̡erindaxlik̡ munasiwitigə hax roh bilən mu’amilə k̡ilixi kerək.

በቂርሎስ ፊደል (ከቻይና ውጭ ይጠቀማል)፦ Һәммә адәм затидинла әркин, иззәт-һөрмәт вә һоқуқта баббаравәр болуп туғулған. Улар әқилғә вә виджданға игә һәмдә бир-биригә қериндашлиқ мунасивитигә хаш рох билән му’амилә қилиши керәк.

በግዕዝ ፊደል፦ ሀመ አደም ዛቲዲንላ አርኪን፥ ኢዘት-ሄርመት ወ ሖቁቅታ ባባራወር ቦሉፕ ቱኁልኃን። ኡላር አቂልኅ ወ ዊጅዳንኃ ኢገ ሀምደ ቢር-ቢሪገ ቀሪንዳሽሊቅ ሙናሲዊቲገ ሓሽ ሮሕ ቢላን ሙአሚለ ቂሊሺ ከረክ።

ትርጉም፦ «የሰው ልጅ ሁሉ ሲወለድ ነጻና በክብርና በመብትም እኩልነት ያለው ነው። የተፈጥሮ የማስተዋልና ኅሊናው ስላለው አንዱ ሌላውን በወንድማማችነት መንፈስ መመልከት ይገባዋል።» (ከተመድ መብቶች ጽሑፍ)

የቱርክኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣት ሷዴሽ ዝርዝር

Other Languages
Afrikaans: Oeigoers
العربية: لغة أويغورية
asturianu: Uigur
azərbaycanca: Uyğur dili
žemaitėška: Uigūru kalba
беларуская: Уйгурская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Уйгурская мова
български: Уйгурски език
brezhoneg: Ouigoureg
català: Uigur
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Uyghur-ngṳ̄
qırımtatarca: Uyğur tili
čeština: Ujgurština
Чӑвашла: Уйгур чĕлхи
Zazaki: Uyğurki
Ελληνικά: Ουιγούρ γλώσσα
Esperanto: Ujgura lingvo
español: Idioma uigur
euskara: Uigurrera
français: Ouïghour
Gagauz: Uygur dili
galego: Lingua uigur
客家語/Hak-kâ-ngî: Uyghur-ngî
עברית: אויגור
हिन्दी: उइगुर भाषा
Fiji Hindi: Uyghur bhasa
hrvatski: Ujgurski jezik
hornjoserbsce: Ujguršćina
Bahasa Indonesia: Bahasa Uighur
íslenska: Úýgúríska
italiano: Lingua uigura
日本語: ウイグル語
ქართული: უიღურული ენა
қазақша: Ұйғыр тілі
한국어: 위구르어
Ladino: Lingua uygur
Lëtzebuergesch: Uiguresch
Lingua Franca Nova: Uigur (lingua)
lietuvių: Uigūrų kalba
latviešu: Uiguru valoda
македонски: Ујгурски јазик
മലയാളം: ഉയ്ഗൂർ ഭാഷ
монгол: Уйгур хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Uyghur
नेपाल भाषा: उईघर भाषा
Nederlands: Oeigoers
norsk nynorsk: Uigurisk
norsk: Uigurisk
occitan: Oigor
Piemontèis: Lenga uyghur
پنجابی: ایغور بولی
português: Língua uigur
Runa Simi: Uyq'ur simi
саха тыла: Уйгур тыла
davvisámegiella: Uiguragiella
Simple English: Uyghur language
slovenčina: Ujgurčina
српски / srpski: Ујгурски језик
svenska: Uiguriska
Kiswahili: Kiuyghur
ślůnski: Ujgurskŏ gŏdka
Tagalog: Wikang Uighur
Türkçe: Uygurca
татарча/tatarça: Уйгыр теле
удмурт: Уйгур кыл
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئۇيغۇر تىلى
українська: Уйгурська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Uygʻur tili
Tiếng Việt: Tiếng Duy Ngô Nhĩ
吴语: 維吾爾語
მარგალური: უიღურული ნინა
中文: 维吾尔语
Bân-lâm-gú: Uyghur-gí
粵語: 維吾爾話