ቶኪዳይደስ

የቶኪዳይደስ ሃውልት፣ በቶሮንቶ ካናዳ

ቶኪዳደስ (452 – 387 ዓክልበ.) (ግሪክኛ፦ Θουκυδίδης /ቱኩዲዴስ/) የጥንታዊት ግሪክ ታሪክ ፀሐፊ ነበር። ቶኪዳደስ በተለይ የሚታወቀው ከክርስቶስ ልደት በፊት በ5ኛው ክፍለዘመን ተደርጎ የነበረውን የስፓርታ እና አቴና ጦርነት ታሪክ ዘግቦ በማቆየቱ ነው። የፔሎፖኔዥያን ጦርነት ባለው በዚህ የታሪክ ዘገባ፣ የጦርነቱን መንስኤ እና ውጤት እስከ 411 ዓ.ም. በመከታተል ያቀርባል። ይህ የታሪክ ዘገባ ከአማልክትና ሌሎች ዝባ-ዝንኬዎች የጸዳና በጠራ ሁኔታ ከመንሴ-እና-ውጤትን ብቻ የሚተረትር የታሪክ ስራ ስለነበር የሳይንሳዊ ታሪክ አባት እንዲባል አስችሎታል።

በሌላ ጎን የአገሮች ግንኙነት በሃይል እንጂ በመብት ላይ የተመሰረተ እንዳልሆነ ስላስረዳ የእውን ፖለቲካ (ሪል ፖሊቲክ) አባት የሚባል ስም እንዲያገኝ አብቅቶታል። የቶክዲደስ ጽሑፎች አሁን ድረስ በከፍተኛ የውትድርና ተቋማት የሚጠና ሲሆን፣ የሜሊያን ወግ ብሎ የደረሰው ጽሑፉ እስካሁን ድረስ የአለም አቀፍ ግንኙነት ኅልዮት ውስጥ እንደ ቁልፍ ጽሑፍ ይወሰዳል።

በአጠቃላይ መልኩ፣ በቸነፈር፣ በእልቂት፣ እና በርስ በርስ ጦርነት ጊዜ የሚታዩት የሰው ልጅ ባህርያት መነሻቸው የሰው ልጅ ተፈጥሮ እንደሆነ ለማሳየት ሞክሯል። ታሪክን ከሥነ ምግባር ነጥሎ ከፖለቲካ አንጻር ብቻ ለማሳየት በመሞከሩ ከ ማካቬሊ እና ቶማስ ሆብስ ተርታ እንደ የእውን ፖለቲካ መስራች ይመደባል። በዚህ ተቃራኒ፣ ሄሮዶቶስ፣ ታሪክን ከአንድ መጥፎ ስራና ያንን ስራ ለመበቀል ከሚነሳ የምያባራ የበቀል ዑደት አንጻር ለማሳየት ሞክሯል። ይሄውም ታሪክንና ሥነ ምግባርን ያቆራኘ የትንታኔ አይነት ነበር።


Other Languages
Afrikaans: Thukydides
Alemannisch: Thukydides
aragonés: Tucidides
العربية: ثوسيديديس
asturianu: Tucídides
azərbaycanca: Fukidid
беларуская: Фукідыд
български: Тукидид
brezhoneg: Thoukydides
català: Tucídides
کوردی: توسیدید
čeština: Thúkydidés
Cymraeg: Thucydides
dansk: Thukydid
Deutsch: Thukydides
Zazaki: Tukidid
Ελληνικά: Θουκυδίδης
English: Thucydides
Esperanto: Tucidido
español: Tucídides
eesti: Thukydides
euskara: Tuzidides
فارسی: توسیدید
suomi: Thukydides
français: Thucydide
Gaeilge: Thucydides
galego: Tucídides
עברית: תוקידידס
hrvatski: Tukidid
Հայերեն: Թուկիդիդես
interlingua: Thucydides
Bahasa Indonesia: Thukidides
íslenska: Þúkýdídes
italiano: Tucidide
Patois: Tuusididiiz
ქართული: თუკიდიდე
қазақша: Фукидид
한국어: 투키디데스
Latina: Thucydides
Lëtzebuergesch: Thukydides (Historiker)
Lingua Franca Nova: Tucidide
lietuvių: Tukididas
latviešu: Tukidīds
Malagasy: Thucydides
македонски: Тукидид
Mirandés: Tucídides
norsk nynorsk: Thukydides
norsk: Thukydid
occitan: Tucidides
polski: Tukidydes
Piemontèis: Tucìdide
português: Tucídides
română: Tucidide
русский: Фукидид
sicilianu: Tucìdidi
Scots: Thucydides
srpskohrvatski / српскохрватски: Tukidid
Simple English: Thucydides
slovenčina: Thoukydides
slovenščina: Tukidid
shqip: Thukididi
српски / srpski: Тукидид
svenska: Thukydides
Tagalog: Thoukydidis
Türkçe: Thukididis
українська: Фукідід
oʻzbekcha/ўзбекча: Fukidid
Tiếng Việt: Thucydides
Winaray: Thucydides
მარგალური: თუკიდიდე
Yorùbá: Thucydides
中文: 修昔底德