Uhr

Früeji Uur us Iise

D Uur ( Middelhoochdütsch ûr(e) ("Uur"), über Middelniiderdütsch ūr(e) vo Altfranzöösisch (h)ore, vo latiinhōra, vo Altgriechisch ὥρα (" Zit, Stund"), vo indogerm. *hioh1r-, verwandt mit Joor) isch e Mässgräät, wo die aktuelli Zit aazäigt oder e Zitspanne misst.

D Entwiggligsgschicht vo dr Uur umfasst meereri Joorduusig, vo dr äifache Elementaaruur bis zur hochbreziise Atomuur. D Uur isch immer in ere vilschichdige Wäggselwirkig zur kulturelle, technische und gsellschaftlige Entwigglig vo dr Menschhäit gstande.

Si representiert e grundleegende Parameter vom menschlige Zämmelääbe – d Zit. In dr Symbolik und dr Kunst stoot si für en unändlig Fluss vo dr Zit, as Vanitas-Motiv für d Vergängligkäit und die äigeni Stärbligkäit. Si erschiint in Daarstellige aber au as Hiiwiis uf Riichdum oder as Attribut vo dr Määssigung.

In ere industrialisierte Gsellschaft cha mä braktisch ooni Uur nid lääbe. D Zit bestimmt wie dr Daag ablauft, wemm mä ufstoot, was mä macht, wo mä aane goot und wemm mä goot go schloofe. Früener häi die mäiste Lüt en Armbanduur aaghaa, höte verzichde vili druf und begnüege sich mit dr Uur vom Händy. Usser de Uure, wo überall an dr Wand hänke, git s hüte elektronischi Uure in vile Alldäagsgegeständ, vom Hushaltsgräät über e Färnseer und Radiowecker bis zum Kompiuter. In dr technische Arbetswält bestimmt d Zitmässig komplizierti Brodukzioonsablöif, und au äifach d Lengi vom Arbetsdaag.

Für d Wüsseschaft und Ruumfaart si hochbreziisi Zitsüsteem (Wältzit, Atomzit) erfunde worde, wo dur Zitzäichesänder und Satellitefunk überall zur Verfüegig stöön. In dr Astronomii wärde Zite bis in d Millionstelsekunde gmässe, wääred d Atomuhre vo de GPS-Satellite hüte besser as Nanosekunde aazäige und d Laufzitmässig vo elektromagnetische Wälle sogar uf Gnauigkäite vo 10−14 chunnt.

Zwar häi d Elementar- und Reederuure iiri zentrali Bedütig für d Zitmässig verloore, aber si si immer no seer beliebt bi Enthusiaste und Sammler vo antike Gräät.

Rund um d Uur

Other Languages
адыгабзэ: Сыхьат
aragonés: Reloch
العربية: ساعة (آلة)
asturianu: Reló
azərbaycanca: Saat
تۆرکجه: ساعات
башҡортса: Сәғәт
Boarisch: Uah
žemaitėška: Dzieguorios
беларуская: Гадзіннік
беларуская (тарашкевіца)‎: Гадзіньнік
български: Часовник
বাংলা: ঘড়ি
brezhoneg: Horolaj
català: Rellotge
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cṳ̆ng
کوردی: کاتژمێر
čeština: Hodiny
kaszëbsczi: Zédżer
Чӑвашла: Сехет (хатĕр)
Cymraeg: Cloc
dansk: Ur
Deutsch: Uhr
Ελληνικά: Ρολόι
emiliàn e rumagnòl: Arlói
English: Clock
Esperanto: Horloĝo
español: Reloj
eesti: Kell
euskara: Erloju
فارسی: ساعت
suomi: Kello
Võro: Kell
Gaeilge: Clog
贛語:
galego: Reloxo
עברית: שעון
Հայերեն: Ժամացույց
interlingua: Horologio
Bahasa Indonesia: Jam (alat)
Interlingue: Horloge
Ilokano: Pagorasan
íslenska: Klukka
italiano: Orologio
日本語: 時計
Patois: Klak
ქართული: საათი
қазақша: Сағат
ಕನ್ನಡ: ಗಡಿಯಾರ
한국어: 시계
Кыргызча: Саат
Latina: Horologium
Lëtzebuergesch: Auer
ລາວ: ໂມງ
lietuvių: Laikrodis
latviešu: Pulkstenis
македонски: Часовник
മലയാളം: ഘടികാരം
मराठी: घड्याळ
Bahasa Melayu: Jam (alat)
Mirandés: Reloijo
မြန်မာဘာသာ: နာရီ
Plattdüütsch: Klock (Tiet)
नेपाल भाषा: ईलचं
Nederlands: Klok (tijd)
norsk nynorsk: Klokke
occitan: Relòtge
ਪੰਜਾਬੀ: ਘੜੀ
polski: Zegar
پنجابی: گھڑی
پښتو: گړيال
português: Relógio
Runa Simi: Pacha tupuq
română: Ceas
русский: Часы
sicilianu: Rulòggiu
Scots: Knock
srpskohrvatski / српскохрватски: Sat (predmet)
Simple English: Clock
slovenčina: Hodiny
slovenščina: Ura (naprava)
Soomaaliga: Goorsheegto
shqip: Ora
српски / srpski: Часовник
Basa Sunda: Jam témbok
svenska: Ur
Kiswahili: Saa (ala)
தமிழ்: கடிகாரம்
తెలుగు: క్లాక్
Türkçe: Saat
татарча/tatarça: Сәгать (корал)
українська: Годинник
اردو: گھنٹا
oʻzbekcha/ўзбекча: Soat (asbob)
vèneto: Rolojo
vepsän kel’: Časud
Tiếng Việt: Đồng hồ
Winaray: Relo
ייִדיש: זייגער
中文: 時鐘
粵語:
isiZulu: Iwashi