Persische Sprache

Persisch
Verbreitig:Iran, Afghanistan, Tadschikistan, Usbekistan, Turkmenistan, Bahrain, Irak
Sprecher:Gschätzt: 75 Millione Muetersproochler, 50 Millione Zwäitsproochler
Linguistischi
Klassifikation
:
Offizieller Status
Amtssprooch vo:IranIran Iran (als Parsi & Fārsi)
Afghanistan Afghanischtan (als Dari & Fārsi)
Tadschikistan Tadschikistan (als Tājik & Fārsi)
Sproochchürzel
ISO 639-1

fa

ISO 639-2(B) per(T) fas
ISO 639-3

fas

D Verbräitig vom Persische im Middlere Oste hüte. Uf dr Charte cha mä gsee, ass nid alli Iiwooner vom Iran Persisch as Muetersprooch schwätze und dass für e groosse Däil vo dr Bevölkerig vo Afghanistan und Tadschikistan Persisch d Muetersprooche isch.
S Persische uf dr Wält. Grüen: Amtssprooch (Iran, Afghanistan, Tadschikistan); Orangsch: Minderhäite, wo Persisch schwätze

Die persischi Sprooch (زبان فارسی‎) isch e plurizentrischi Sprooch in Zentral- und Südwestasie. Si ghöört zum iranische Zwiig vo dr indogermanische Sproochefamilie und isch d Amtssprooch in Iran, Afghanistan und Tadschikistan. Dr Sproochkood isch fa bzw. fas oder per (nach ISO 639).

Persisch isch die wichdigsti indogermanischi Sprooch in West- und Zentralasie und wird vo 60–70 Millione Lüt as Muetersprooch und vo 50 Millione as Zwäitsprooch gschwätzt. Öbbe 41 Millione Muetersproochler läbe im Iran,[1] witeri 15 Millione z Afghanistan[2] und 15 Millione in Zentralasie (vor allem in Tadschikistan und in Usbekistan) und uf em Indische Subkontinänt. Es git no bedütendi persischsproochigi Gmäinde im Irak und in de Golfstaate (v. a. z Bahrain, in de Vereinigte Arabische Emirat und z Kuwait). Witeri chliini Sproochinslel git s under anderem in Georgie, z Aserbaidschan und im Pamir-Gebirg. Wil e Hufe Iraner und Afghane in de letschte Joorzäänt usgwanderet oder gflüchtet si, häi sich au in Europa und in de USA persischsproochigi Gmäinde entwigglet.

Dradizionell säit mä dere Sprooch in de öiropäische Länder Persisch – noch dr alte persische Kärnbrowinz Fārs (Pārs) im Süde vo Iran. Dr Äigenaame vo dr Sprooch isch in dr Sassanidezit Pārsīk oder Pārsīg gsi und sit dr arabisch-islamische Eroberig vo Persie Fārsī (فارسی‎; wil die arabischi Sprooch dr p-Lut nit kennt bzw. dr ursemitischi p-Lut im Arabische zu f worde isch). Für die nöipersischi Schriftsprooch isch au d Bezäichnig Fārsī-e Darī (فارسی درى‎) – „d Sprooch vom köönigliche Hoof“ – ufchoo. Vo dere isch d Churzform Darī (درى‎) abgläitet, wo hüte in Afghanistan, Pakistan und Indie brucht wird. Die nöipersische Dialäkt vo Zentralasie wärde sit dr Sowjet-Era as „Tadschikischi Sprooch“ bezäichnet. Im Iran het sich mit dr Zit dr Teheraner Dialäkt as Standardsprooch duuregsetzt, wo im ganze Land gschwätzt wird (im Gegesatz zum offizielle Schriftpersisch und de übrige Dialäkt). Z Afghanistan isch dr konservativeri Kabuler Dialäkt maassgääbend, wo sich im Gegesatz zum Teheraner Dialäkt in dr Ussprooch sterker an dr literarische Schriftsprooch orientiert.

S Nöipersische het sich im Middelalter zur bedütendste Gleerte- und Litratuursprooch vo dr östlige islamische Wält entwigglet und het so e groosse Iifluss uf d Turksprooche in dr UMgääbig ghaa (v. a. uf die Osmanischi und Tschagataischi Sprooch), uf Paschtu, Brahui und uf d Sprooch vo Nordindie, bsundrigs uf Urdu. E Hufe persischi Wörter si au in öiropäischi Sprooche übernoo worde. Im Dütsche kennt mä under anderem d Wörter „Basar“ (bazaar), „Scheck“, „Karawane“, „Pistazie“, „Schach“, „Schal“ und „Magier“.

Die persischi Litratuur ghöört zu de bekanntiste und iiflussriichste uf dr Wält mit Dichder wie em Rumi, em Omar Khayyam, em Hafis, em Saadi, Nezami, Dschami oder Firdausi, wo u. a. au öiropäischi Dichder wie dr Goethe beiiflusst häi.

Other Languages
Afrikaans: Persies
አማርኛ: ፋርስኛ
aragonés: Idioma persa
العربية: لغة فارسية
مصرى: فارسى
asturianu: Idioma persa
azərbaycanca: Fars dili
تۆرکجه: فارس دیلی
башҡортса: Фарсы теле
Boarisch: Persisch
žemaitėška: Persu kalba
беларуская: Персідская мова
беларуская (тарашкевіца)‎: Пэрсыдзкая мова
български: Персийски език
भोजपुरी: फ़ारसी भाषा
brezhoneg: Perseg
bosanski: Perzijski jezik
català: Persa
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Pŏ̤-sṳ̆-ngṳ̄
čeština: Perština
Чӑвашла: Перс чĕлхи
Cymraeg: Perseg
Zazaki: Farski
dolnoserbski: Persišćina
ދިވެހިބަސް: ފާރިސީ
Ελληνικά: Περσική γλώσσα
Esperanto: Persa lingvo
español: Idioma persa
euskara: Persiera
français: Persan
Nordfriisk: Persisk spriak
Frysk: Perzysk
Gaeilge: An Pheirsis
贛語: 波斯語
galego: Lingua persa
ગુજરાતી: ફારસી ભાષા
客家語/Hak-kâ-ngî: Pô-sṳ̂-ngî
עברית: פרסית
Fiji Hindi: Farsi bhasa
hrvatski: Perzijski jezik
hornjoserbsce: Persišćina
հայերեն: Պարսկերեն
Bahasa Indonesia: Bahasa Persia
íslenska: Persneska
italiano: Lingua persiana
日本語: ペルシア語
Basa Jawa: Basa Pèrsi
ქართული: სპარსული ენა
Адыгэбзэ: Парсыбзэ
қазақша: Парсы тілі
kalaallisut: Farsimiutut
ភាសាខ្មែរ: ភាសាពែក
한국어: 페르시아어
коми: Фарси
kernowek: Persek
Кыргызча: Фарс тили
лезги: Фарси
Lingua Franca Nova: Farsi (lingua)
Limburgs: Perzisch
Ligure: Lengua farsi
lumbaart: Lengua persiana
lietuvių: Persų kalba
latviešu: Persiešu valoda
मैथिली: फारसी भाषा
Malagasy: Fiteny persana
олык марий: Фарси йылме
Māori: Reo Farsi
Baso Minangkabau: Bahaso Persia
македонски: Персиски јазик
монгол: Перс хэл
Bahasa Melayu: Bahasa Parsi
မြန်မာဘာသာ: ပါရှားဘာသာစကား
مازِرونی: فارسی
नेपाली: फारसी भाषा
नेपाल भाषा: पारसी भाषा
Nederlands: Perzisch
norsk nynorsk: Persisk
norsk: Persisk
occitan: Persan
پنجابی: فارسی
português: Língua persa
Runa Simi: Pharsi simi
română: Limba persană
tarandíne: Lènga persiane
русиньскый: Перьскый язык
саха тыла: Перс тыла
davvisámegiella: Persiagiella
srpskohrvatski / српскохрватски: Perzijski jezik
Simple English: Persian language
slovenčina: Perzské jazyky
slovenščina: Perzijščina
Gagana Samoa: Fa'aPeresia
Soomaaliga: Af-Faarisi
српски / srpski: Персијски језик
Basa Sunda: Basa Pérsia
svenska: Persiska
Kiswahili: Kiajemi
ślůnski: Perskŏ gŏdka
Türkmençe: Farsi diller
Tok Pisin: Tokples Pesia
Türkçe: Farsça
татарча/tatarça: Фарсы теле
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پارس تىلى
українська: Перська мова
oʻzbekcha/ўзбекча: Fors tili
vèneto: Lengua farsi
Tiếng Việt: Tiếng Ba Tư
Volapük: Pärsänapük
Winaray: Pinersyano
吴语: 波斯语
მარგალური: სპარსული ნინა
ייִדיש: פערסיש
中文: 波斯语
文言: 波斯語
Bân-lâm-gú: Pho-su-gí
粵語: 波斯文