Zambië

Republic of Zambia
Republiek van Zambië
Vlag van ZambiëWapen van Zambië
VlagWapen
Nasionale leuse: One Zambia, One Nation
(Engels vir: "Een Zambië, een nasie")
Volkslied: Stand and Sing of Zambia, Proud and Free
(Engels vir: "Staan en sing van Zambië, trots en vry")
Ligging van Zambië
HoofstadLusaka

15°25′S 28°17′O / 15°25′S 28°17′O / -15.417; 28.283

Grootste stadLusaka
Amptelike taleEngels
Regering
• President
• Adjunkpresident
Presidensiële republiek
Edgar Lungu
Inonge Wina
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• van die Verenigde Koninkryk
• Huidige grondwet


24 Oktober 1964
24 Augustus 1991
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
752 618[1] km2  (39ste)
290 587 myl2
1
Bevolking
 - 2012-skatting
 - 2010-sensus
 - Digtheid
 
14 309 466[2] (70ste)
13 092 666[3]
17,2 / km2 (191ste)
44,5 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2014-skatting

$61,786 miljard[4]
$4 113[4]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2014-skatting

$26,611 miljard[4]
$1 810[4]

MOI (2013)Green Arrow Up Darker.svg 0,561[5] (141ste)  –  laag
Gini (2010)57,5[6] –  hoog
GeldeenheidKwacha (ZMW)
Tydsone
 - Somertyd
SAT (UTC+2)
nie toegepas nie (UTC+2)
Internet-TLD.zm
Skakelkode+260

Zambië, amptelik die Republiek van Zambië (Engels: Republic of Zambia), is 'n republiek in die noorde van suidelike Afrika wat geheel en al deur ander lande omring word. Volgens sy oppervlakte die 39ste grootste land ter wêreld, maar sy geskatte bevolking van 14,3 miljoen, is slegs die 70ste grootste ter wêreld. Dit word deur die Demokratiese Republiek van die Kongo, Tanzanië, Malawi, Mosambiek, Zimbabwe, Botswana, Namibië en Angola begrens. Die hoofstad en grootste stad is Lusaka met 1,7 miljoen inwoners, drie keer meer as Ndola en Kitwe, onderskeidelik die tweede en derde grootste stede, albei in die Koperstreek. Die meeste inwoners woon in 'n strook weerskante van die hoofpad en -spoorlyn, wat strek van Livingstone in die suide, oor Lusaka tot in die Koperstreek.

Zambië word reeds duisende jare lank bewoon deur jagter-versamelaars en nomadiese stamme. Ná sporadiese besoeke deur Europese verkenners van die begin van die 18de eeu af, het die Britte Zambië geleidelik opgeëis en laat in die 19de eeu beset as die protektoraat Noord-Rhodesië, wat aanvanklik geadministreer is deur British South Africa Company.

Die protektoraat het op 24 Oktober 1964 onafhanklik geword as Zambië, wat afgelei is van die Zambezirivier, wat die land se suidelike grens uitmaak.

President Kenneth Kaunda het die republiek 27 jaar lank as eenpartystaat met 'n sterk sosialistiese inslag geregeer. Hy het uiteindelik toegegee aan die opposisie se eise vir 'n veelpartyverskiesing en in 1991 sy mag prysgegee. Sedertdien is Zambië 'n veelpartydemokrasie. Die land staar reuse-uitdagings in die gesig weens armoede en MIV/vigs. 'n BBP per persoon van VS$1 700 (2012-skatting) plaas Zambië 200ste op die wêreldranglys, oftewel die 29ste armste.[7]

Other Languages
Acèh: Zambia
Alemannisch: Sambia
አማርኛ: ዛምቢያ
aragonés: Zambia
العربية: زامبيا
مصرى: زامبيا
asturianu: Zambia
azərbaycanca: Zambiya
تۆرکجه: زامبیا
башҡортса: Замбия
žemaitėška: Zambėjė
Bikol Central: Sambya
беларуская: Замбія
беларуская (тарашкевіца)‎: Замбія
български: Замбия
भोजपुरी: जांबिया
Bahasa Banjar: Zambia
bamanankan: Zanbia
བོད་ཡིག: ཛམ་བི་ཡ།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: জাম্বিয়া
brezhoneg: Zambia
bosanski: Zambija
буряад: Замби
català: Zàmbia
Chavacano de Zamboanga: Zambia
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Zambia
нохчийн: Замби
Cebuano: Zambia
Tsetsêhestâhese: Zambia
کوردی: زامبیا
qırımtatarca: Zambiya
čeština: Zambie
Чӑвашла: Замби
Cymraeg: Sambia
dansk: Zambia
Deutsch: Sambia
Zazaki: Zambiya
dolnoserbski: Sambija
डोटेली: जाम्बिया
ދިވެހިބަސް: ޒެމްބިއާ
eʋegbe: Zambia
Ελληνικά: Ζάμπια
English: Zambia
Esperanto: Zambio
español: Zambia
eesti: Sambia
euskara: Zambia
estremeñu: Zámbia
فارسی: زامبیا
suomi: Sambia
Võro: Sambia
føroyskt: Sambia
français: Zambie
arpetan: Zambie
Nordfriisk: Sambia
Frysk: Sambia
Gaeilge: An tSaimbia
Gagauz: Zambiya
Gàidhlig: Saimbia
galego: Zambia
Gaelg: Yn Tambia
Hausa: Zambiya
客家語/Hak-kâ-ngî: Zambia
עברית: זמביה
हिन्दी: ज़ाम्बिया
Fiji Hindi: Zambia
hrvatski: Zambija
hornjoserbsce: Sambija
Kreyòl ayisyen: Zanbi
magyar: Zambia
հայերեն: Զամբիա
interlingua: Zambia
Bahasa Indonesia: Zambia
Interlingue: Zambia
Igbo: Zambia
Ilokano: Zambia
Ido: Zambia
íslenska: Sambía
italiano: Zambia
日本語: ザンビア
Patois: Zambia
la .lojban.: zambias
Basa Jawa: Zambia
ქართული: ზამბია
Qaraqalpaqsha: Zambiya
Taqbaylit: Zambya
Kabɩyɛ: Sambii
Kongo: Zambia
Gĩkũyũ: Zambia
қазақша: Замбия
ភាសាខ្មែរ: ប្រទេសហ្សំប៊ី
ಕನ್ನಡ: ಜಾಂಬಿಯ
한국어: 잠비아
kurdî: Zambiya
kernowek: Zambi
Кыргызча: Замбия
Latina: Zambia
Ladino: Zambia
Lëtzebuergesch: Sambia
лезги: Замбия
Lingua Franca Nova: Zambia
Luganda: Zambia
Limburgs: Zambia
Ligure: Zambia
lumbaart: Zambia
lingála: Zambia
lietuvių: Zambija
latgaļu: Zambeja
latviešu: Zambija
македонски: Замбија
മലയാളം: സാംബിയ
монгол: Замби
मराठी: झांबिया
кырык мары: Замби
Bahasa Melayu: Zambia
Malti: Żambja
မြန်မာဘာသာ: ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ
مازِرونی: زامبیا
Nāhuatl: Zambia
Plattdüütsch: Sambia
नेपाल भाषा: जाम्बिया
Nederlands: Zambia
norsk nynorsk: Zambia
norsk: Zambia
Novial: Zambia
Sesotho sa Leboa: Zambia
Chi-Chewa: Zambia
occitan: Zambia
Livvinkarjala: Zambii
Oromoo: Zaambiyaa
ଓଡ଼ିଆ: ଜାମ୍ବିଆ
Ирон: Замби
ਪੰਜਾਬੀ: ਜ਼ਾਂਬੀਆ
Kapampangan: Zambia
Papiamentu: Zambia
polski: Zambia
Piemontèis: Zambia
پنجابی: زیمبیا
پښتو: زېمبيا
português: Zâmbia
Runa Simi: Sambya
română: Zambia
русский: Замбия
русиньскый: Замбія
Kinyarwanda: Zambiya
संस्कृतम्: जाम्बिया
саха тыла: Замбия
sardu: Zàmbia
sicilianu: Zambia
Scots: Zambie
سنڌي: زيمبيا
davvisámegiella: Zambia
Sängö: Zambïi
srpskohrvatski / српскохрватски: Zambija
සිංහල: සැම්බියා
Simple English: Zambia
slovenčina: Zambia
slovenščina: Zambija
Gagana Samoa: Zambia
chiShona: Zambia (nyika)
Soomaaliga: Saambiya
shqip: Zambia
српски / srpski: Замбија
SiSwati: IZambiya
Sesotho: Zambia
Seeltersk: Sambia
Basa Sunda: Zambia
svenska: Zambia
Kiswahili: Zambia
ślůnski: Zambijo
தமிழ்: சாம்பியா
తెలుగు: జాంబియా
тоҷикӣ: Замбия
ትግርኛ: ዛምቢያ
Türkmençe: Zambiýa
Tagalog: Zambia
Setswana: Zambia
Türkçe: Zambiya
Xitsonga: Zambiya
татарча/tatarça: Замбия
chiTumbuka: Zambia
удмурт: Замбия
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: زامبىيە
українська: Замбія
اردو: زیمبیا
oʻzbekcha/ўзбекча: Zambiya
vèneto: Zanbia
vepsän kel’: Zambii
Tiếng Việt: Zambia
Volapük: Zambiyän
Winaray: Zambia
Wolof: Saambi
吴语: 尚比亚
isiXhosa: EZambia
მარგალური: ზამბია
ייִדיש: זאמביע
Yorùbá: Sámbíà
中文: 赞比亚
文言: 尚比亞
Bân-lâm-gú: Zambia
粵語: 贊比亞
isiZulu: IZambiya