Tydsone
English: Time zone

Tydsones van die wêreld

Tydsones is streke van die Aarde wat 'n eenvormige standaardtyd het. Voorheen is die plaaslike sontyd (oorspronklik die aangeduide en toe die gemiddelde) gebruik, wat beteken het dat tyd effens verskil het van dorp tot dorp. Tydsones volg gewoonlik meridiane (denkbeeldige lyne wat van pool tot pool strek), maar plek-plek word dit geskuif sodat 'n hele land in een tydsone kan pas. Soos die bygaande kaart aandui, word die grense van die tydsones dikwels verstel ter wille van staats-, lands- of administratiewe grense. Daar is veronderstel om 24 tydsones en 15 lengtegrade te wees wat elke uur van mekaar af is. In werklikheid is daar 40 tydsones, want baie lande gebruik ook halfuursones.

Namate telekommunikasie verbeter en vervoerstelsels uitgebrei het, het dit al hoe meer ontoereikend geraak. Tydsones het die probleem gedeeltelik opgelos deurdat mense hulle horlosies gestel het volgens 'n streek met dieselfde gemiddelde sontyd. Tydsones verander in die algemeen volgens lengtelyne, wat veelvoude van 15° is, en verskil een uur van die tydsones weerskante daarvan.

Alle tydsones is relatief tot Gekoördineerde Universele Tyd (UTC). Die verwysingspunt vir tydsones is die hoofmeridiaan (lengteligging 0°), wat deur die Royal Greenwich Observatory in Greenwich in Londen, Engeland, getrek word.[1] Om hierdie rede is die term Greenwich Mean Time (GMT) steeds in gebruik (byvoorbeeld deur die BBC) om die "basistyd" aan te dui waarvolgens alle ander tydsones bepaal word. UTC is die amptelike, internasionale afkorting vir vandag se atomies gemete tyd.

UTC is toevallig slegs plaaslike tyd in Greenwich tussen 01:00 UTG van die laaste Sondag in Oktober en 01:00 UTG van die laaste Sondag in Maart. Die res van die jaar is plaaslike tyd UTG+1 — bekend in die Verenigde Koninkryk as British Summer Time (BST).


Grens tussen vandag en môre

Die Internasionale Datumgrens, wat vandag en môre skei, volg min of meer die 180-lengtegraad. In die lande oos van die grens is dit een dag lateras in lande wes daarvan. Die grens strek grotendeels deur die see, maar waar dit deur of naby 'n land loop, word dit gebuig sodat een plek nie twee verskillende datums beleef nie.

Tyd deur die eeue

  • 1500v.C

Sonwysers word in Egipte gebruik om die tydsverloop in die oggend en middag aan te dui en om die langste en die kortste dae van die jaar te meet.

  • 1400 v.C

Waterhorlosies word in Egipte gebruik. Arabiese uitvinders en ingenieurs verbeter en verfyn waterhorlosies tot in die middeleeue.

  • 1000

Sjinese ingenieurs vind die eerste meganiese horlosies uit wat met gewiggies en ratte aangedryf word.

  • 1100

Monnike in Europa gebruik 'n uurglas om gebedstye aan te dui.

  • 1336

Die eerste horlosie wat uurliks slaan, word in Milaan, Italië gebou.

  • 1350

Die eerste wekker word in Würzburg, Duitsland gebou.

  • 1730

Die Brit John Harrison bou 'n akkurate skeepshorlosie.

  • 1949

Die eerste atoomhorlosie word gebou. Hierdie presiese tydmeter meet die vibrasies van 'n atoom.


Other Languages
Alemannisch: Zeitzone
አማርኛ: ሰዓት ክልል
aragonés: Zona horaria
العربية: منطقة زمنية
অসমীয়া: সময় অঞ্চল
asturianu: Fusu horariu
azərbaycanca: Saat qurşağı
башҡортса: Сәғәт бүлкәте
Boarisch: Zeidzone
žemaitėška: Čiesa jousta
беларуская: Часавы пояс
беларуская (тарашкевіца)‎: Часавы пас
български: Часова зона
भोजपुरी: टाइम जोन
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সময়র লয়া
brezhoneg: Rann-eur
bosanski: Vremenska zona
català: Zona horària
нохчийн: Сахьтан аса
qırımtatarca: Saat quşağı
čeština: Časové pásmo
Cymraeg: Cylchfa amser
dansk: Tidszone
Deutsch: Zeitzone
dolnoserbski: Casowa cona
Ελληνικά: Ζώνη ώρας
emiliàn e rumagnòl: Fûş orâri
English: Time zone
Esperanto: Horzono
español: Huso horario
eesti: Ajavöönd
euskara: Ordu-eremu
Võro: Aovüü
føroyskt: Tíðarsonur
français: Fuseau horaire
furlan: Fûs orari
Frysk: Tiidsône
Gaeilge: Amchrios
Gàidhlig: Roinn-tìde
galego: Fuso horario
Avañe'ẽ: Yvy arapehẽ
ગુજરાતી: સમય વિસ્તાર
Gaelg: Cryss hraa
客家語/Hak-kâ-ngî: Sṳ̀-khî
עברית: אזור זמן
हिन्दी: समय मण्डल
hrvatski: Vremenska zona
hornjoserbsce: Časowe pasmo
magyar: Időzóna
հայերեն: Ժամային գոտի
interlingua: Fuso horari
Bahasa Indonesia: Zona waktu
Ilokano: Sona ti oras
íslenska: Tímabelti
italiano: Fuso orario
Адыгэбзэ: Сыхьэт зонэ
ភាសាខ្មែរ: ល្វែងម៉ោង
ಕನ್ನಡ: ಸಮಯ ವಲಯ
한국어: 시간대
къарачай-малкъар: Сагъат бёлге
Кыргызча: Убакыт аралыгы
Lëtzebuergesch: Zäitzon
Limburgs: Tiedzaone
lumbaart: Füs urari
lietuvių: Laiko juosta
latviešu: Laika josla
Basa Banyumasan: Zona waktu
олык марий: Шагат ӱштӧ
македонски: Часовен појас
മലയാളം: സമയ മേഖല
монгол: Цагийн бүс
Bahasa Melayu: Zon waktu
မြန်မာဘာသာ: အချိန်ဇုန်
Plattdüütsch: Tietrebeet
Nederlands: Tijdzone
norsk nynorsk: Tidssone
norsk: Tidssone
Novial: Tempe-sone
Nouormand: Feusé horaire
occitan: Fus orari
Livvinkarjala: Aiguvyöhykeh
ଓଡ଼ିଆ: ସମୟ ମଣ୍ଡଳ
ਪੰਜਾਬੀ: ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ
Papiamentu: Zona di tempu
Norfuk / Pitkern: Tiemsoen
پنجابی: ویلہ تھاں
português: Fuso horário
Runa Simi: Pacha suyu
română: Fus orar
русский: Часовой пояс
русиньскый: Часова зона
संस्कृतम्: समयवलयः
саха тыла: Кэм курдааһына
sicilianu: Fusu orariu
Scots: Time zone
سنڌي: وقت پٽو
davvisámegiella: Áigeavádat
srpskohrvatski / српскохрватски: Vremenska zona
Simple English: Time zone
slovenčina: Časové pásmo
slovenščina: Časovni pas
српски / srpski: Временска зона
Seeltersk: Tiedzone
Basa Sunda: Zona wanci
svenska: Tidszon
Kiswahili: Kanda muda
ślůnski: Czasowo strefa
தமிழ்: நேர வலயம்
తెలుగు: సమయప్రాంతం
Tagalog: Sona ng oras
Türkçe: Zaman dilimi
татарча/tatarça: Вакыт зонасы
тыва дыл: Үени хемчээри
українська: Часовий пояс
oʻzbekcha/ўзбекча: Vaqt mintaqasi
vèneto: Fuso orario
vepsän kel’: Aigvö
Tiếng Việt: Múi giờ
Winaray: Zona hin oras
吴语: 时区
მარგალური: ოსათე ორტყაფუ
ייִדיש: צייט זאנע
中文: 时区
Bân-lâm-gú: Sî-khu
粵語: 時區