Soedan

Hierdie artikel handel oor die land. Vir die gebied, sien Soedan (gebied).
جمهورية السودان
Jumhūriyyat as-Sūdān (Arabies)
Republic of the Sudan (Engels)
Republiek Soedan
Vlag van SoedanEmbleem van Soedan
VlagEmbleem
Nasionale leuse: النصر لنا
An-Naṣr lanā
(Arabies vir: "Oorwinning is ons s'n")
Volkslied: نحن جند الله، جند الوطن
Nahnu Jund Allah Jund Al-watan
(Arabies vir: "Ons is die soldate van God, die soldate van die Nasie")
Ligging van Soedan
HoofstadKhartoem

15°38′N 32°32′O / 15°38′N 32°32′O / 15.633; 32.533

Grootste stadOmdoerman

15°39′N 32°29′O / 15°39′N 32°29′O / 15.650; 32.483

Amptelike taleArabies en Engels[1]
Regering



President
Eerste minister
• 1ste Adjunkpresident
• 2de Adjunkpresident
Federale dominante party
presidensiële republiek (de jure)
Een-party-staat onder
'n totalitêre diktatorskap (de facto)
Omar al-Bashir
Motazz Moussa
Bakri Hassan Saleh
Hassabu Mohamed Abdalrahman
Onafhanklikheid
Vorming
• Nubiese koninkryke
• Sennar-dinastie
• Unifikasie met Egipte
• Anglo-Egiptiese Soedan
• Onafhanklikheid van die
Verenigde Koninkryk
en Egipte
• Huidige grondwet


3500 v.C.
1504[2]
1820
1899


1 Januarie 1956
9 Januarie 2005
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
1 886 068 km2  (15de)
728 215 myl2
feitlik niks
Bevolking
 - 2016-skatting
 - 2008-sensus
 - Digtheid
 
39 578 828[3] (35ste)
30 894 000[4] (omstrede)
21,3 / km2
55,2 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$197,825 miljard[5]
$4 712[5]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$138,090 miljard[5]
$3 289[5]

MOI (2017)Green Arrow Up Darker.svg 0,502[6] (167ste)  –  medium
Gini (2009)35,4[7] –  laag
GeldeenheidPond (SDG)
Tydsone
 - Somertyd
OAT (UTC+3)
nie toegepas nie (UTC+3)
Internet-TLD.sd, سودان.
Skakelkode+249

Soedan (Arabies: السودان, as-Sūdān; Engels: Sudan, [suˈdɑːn, -ˈdæn], ), amptelik die Republiek Soedan (Arabies: جمهورية السودان, Jumhūriyyat as-Sūdān; Engels: Republic of the Sudan), ook bekend as Noord-Soedan sedert Suid-Soedan se onafhanklikheid, is 'n land in Noord-Afrika en die derde grootste land van AfrikaAlgerië en die Demokratiese Republiek van die Kongo. Dit grens aan Libië in die noordweste, Egipte in die noorde, Tsjad en die Sentraal-Afrikaanse Republiek in die weste, Suid-Soedan in die suide, Ethiopië en Eritrea in die ooste en die Rooisee in die noordooste. Khartoem is die hoofstad en Omdoerman is die grootste stad van Soedan.

Nasa-Satellietbeeld van Soedan
Kaart van Soedan en Darfoer

Soedan het 'n oppervlakte van 1 886 068 km² en 'n bevolking van 40 235 000 in 2015 gehad. Die Nylrivier vloei in 'n suid-noordelike rigting deur die land, wat deur die saamvloei van die Blou Nyl en die Wit Nyl in die metropolitaanse gebied van Khartoem-Omdoerman-Bahri gevorm word. Op 9 Julie 2011 verklaar Suid-Soedan sy onafhanklikheid van Soedan; voordat was Soedan volgens oppervlakte die grootste land van Afrika.

Die naam van die land is afgelei van die geografiese gebied Soedan, wat suid van die Sahara van Wes- tot Oos-Sentraal-Afrika streek. Dit is afkomstig van die Arabiese bilād as-sūdān (بلاد السودان) en beteken "land van die Swartes", 'n uitdrukking wat ná Wes- en Noord-Sentraal-Afrika verwys.[8]

Die regering van Soedan onder president Omar al-Bashir word gereeld vir sy menseregskendings teenoor etniese en religieuse minderhede gekritiseer. Die president word deur die Internasionale Strafhof weens oorlogsmisdade en misdade teen die mensdom gesoek.[9]

Verwysings

  1. (en) 2005 constitution in English”. URL besoek op 16 September 2018.
  2. (en) Rayah, Mubarak B. (1978). Sudan civilization. Democratic Republic of the Sudan, Ministry of Culture and Information. p. 64. 
  3. (en) World Population Prospects: The 2017 Revision”. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. URL besoek op 16 September 2018.
  4. (en) "Discontent over Sudan census". News24. Kaapstad. AFP. 21 Mei 2009. Besoek op 16 September 2018. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 (en) Sudan”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 16 September 2018.
  6. (en) 2018 Human Development Report”. United Nations Development Programme: 2018. URL besoek op 16 September 2018.
  7. (en) Gini Index”. Wêreldbank. URL besoek op 16 September 2018.
  8. (en) International Association for the History of Religions (1959), Numen, Leiden: EJ Brill, p. 131, "West Africa may be taken as the country stretching from Senegal in the West, to the Cameroons in the East; sometimes it has been called the central and western Sudan, the Bilad as-Sūdan, 'Land of the Blacks', of the Arabs" 
  9. (en) The world's enduring dictators”. CBS News: 16 Mei 2011. URL besoek op 16 September 2018.
Other Languages
Acèh: Sudan
адыгабзэ: Судан
Akan: Sudan
Alemannisch: Sudan
አማርኛ: ሱዳን
aragonés: Sudán
Ænglisc: Sudan
العربية: السودان
ܐܪܡܝܐ: ܣܘܕܐܢ
مصرى: السودان
asturianu: Sudán
azərbaycanca: Sudan
تۆرکجه: سودان
башҡортса: Судан
Boarisch: Sudan
žemaitėška: Sudans
Bikol Central: Sudan
беларуская: Судан
беларуская (тарашкевіца)‎: Судан
български: Судан
भोजपुरी: सूडान
Bahasa Banjar: Sudan
bamanankan: Sudan
বাংলা: সুদান
བོད་ཡིག: སུའུ་ཏན།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: সুদান
brezhoneg: Soudan
bosanski: Sudan
буряад: Судан
català: Sudan
Chavacano de Zamboanga: Sudán
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Sudan
нохчийн: Судан
Cebuano: Sudan
کوردی: سوودان
corsu: Sudan
qırımtatarca: Sudan
čeština: Súdán
Чӑвашла: Судан
Cymraeg: Swdan
dansk: Sudan
Deutsch: Sudan
Thuɔŋjäŋ: Thudän
Zazaki: Sudan
dolnoserbski: Sudan
डोटेली: सुडान
ދިވެހިބަސް: ސޫދާން
eʋegbe: Sudã
Ελληνικά: Σουδάν
English: Sudan
Esperanto: Sudano
español: Sudán
eesti: Sudaan
euskara: Sudan
estremeñu: Sudán
فارسی: سودان
suomi: Sudan
Võro: Sudaan
føroyskt: Sudan
français: Soudan
arpetan: Sodan
Nordfriisk: Sudaan
Frysk: Sûdan
Gaeilge: An tSúdáin
Gagauz: Sudan
Gàidhlig: Sudan
galego: Sudán
Avañe'ẽ: Sudano
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: सुदान
ગુજરાતી: સુદાન
Gaelg: Yn Toodaan
Hausa: Sudan
客家語/Hak-kâ-ngî: Sudan
עברית: סודאן
हिन्दी: सूडान
Fiji Hindi: Sudan
hrvatski: Sudan
hornjoserbsce: Sudan
Kreyòl ayisyen: Soudan
magyar: Szudán
հայերեն: Սուդան
interlingua: Sudan
Bahasa Indonesia: Sudan
Interlingue: Sudan
Igbo: Sudan
Ilokano: Sudan
ГӀалгӀай: Судан
Ido: Sudan
íslenska: Súdan
italiano: Sudan
日本語: スーダン
Patois: Sudan
la .lojban.: sudan
Basa Jawa: Sudan
ქართული: სუდანი
Qaraqalpaqsha: Sudan
Taqbaylit: Sudan
Адыгэбзэ: Судан
Kabɩyɛ: Sudaanɩ
Kongo: Sudan
Gĩkũyũ: Sũdana
қазақша: Судан
ಕನ್ನಡ: ಸುಡಾನ್
한국어: 수단
kurdî: Sûdan
kernowek: Soudan
Кыргызча: Судан
Latina: Sudania
Ladino: Sudan
Lëtzebuergesch: Sudan
лезги: Судан
Lingua Franca Nova: Sudan
Luganda: Sudaani
Limburgs: Soedan
Ligure: Sudan
lumbaart: Sudan
lingála: Sudani
lietuvių: Sudanas
latviešu: Sudāna
Malagasy: Sodana
македонски: Судан
മലയാളം: സുഡാൻ
монгол: Судан
मराठी: सुदान
кырык мары: Судан
Bahasa Melayu: Sudan
Malti: Sudan
မြန်မာဘာသာ: ဆူဒန်နိုင်ငံ
مازِرونی: سودان
Dorerin Naoero: Tudan
Nāhuatl: Sudan
Plattdüütsch: Sudan
Nedersaksies: Soedan
नेपाली: सुडान
नेपाल भाषा: सुदान
Nederlands: Soedan
norsk nynorsk: Sudan
norsk: Sudan
Novial: Sudan
Sesotho sa Leboa: Sudan
Chi-Chewa: Sudan
occitan: Sodan
Livvinkarjala: Sudan
Oromoo: Sudaan
ଓଡ଼ିଆ: ସୁଦାନ
Ирон: Судан
ਪੰਜਾਬੀ: ਸੁਡਾਨ
Kapampangan: Sudan
Papiamentu: Sudan
Deitsch: Sudan
पालि: सूडान
Norfuk / Pitkern: Sudan
polski: Sudan
Piemontèis: Sudan
پنجابی: سوڈان
پښتو: سوډان
português: Sudão
Runa Simi: Sudan
rumantsch: Sudan
română: Sudan
tarandíne: Sudan
русский: Судан
русиньскый: Судан
Kinyarwanda: Sudani
संस्कृतम्: सूडान
саха тыла: Судаан
ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ: ᱥᱩᱫᱟᱱ
sardu: Sudan
sicilianu: Sudan
Scots: Sudan
davvisámegiella: Sudan
Sängö: Sudäan
srpskohrvatski / српскохрватски: Sudan
Simple English: Sudan
slovenčina: Sudán
slovenščina: Sudan
Gagana Samoa: Sudan
chiShona: Sudan
Soomaaliga: Suudaan
shqip: Sudani
српски / srpski: Судан
SiSwati: ISudani
Sesotho: Sudan
Seeltersk: Sudan
Basa Sunda: Sudan
svenska: Sudan
Kiswahili: Sudan
ślůnski: Sudan
தமிழ்: சூடான்
తెలుగు: సూడాన్
тоҷикӣ: Судон
ትግርኛ: ሱዳን
Türkmençe: Sudan
Tagalog: Sudan
Türkçe: Sudan
Xitsonga: Sudan
татарча/tatarça: Судан
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: سۇدان
українська: Судан
اردو: سوڈان
oʻzbekcha/ўзбекча: Sudan
vèneto: Sudan
vepsän kel’: Sudan
Tiếng Việt: Sudan
Volapük: Sudän
Winaray: Sudan
Wolof: Sudaan
吴语: 苏丹
მარგალური: სუდანი
ייִדיש: סודאן
Yorùbá: Sudan
Zeêuws: Soedan
文言: 蘇丹
Bân-lâm-gú: Sudan
粵語: 蘇丹
isiZulu: ISudan