Konjunksie (sterrekunde)

’n Konjunksie van Mercurius en Venus bo die Maan, soos gesien vanaf die Paranal-sterrewag in Noord-Chili.

’n Konjunksie in sterrekunde kom voor wanneer twee hemelliggame of ruimtetuie óf dieselfde regte klimming óf dieselfde ekliptiese lengte het, gewoonlik soos van die Aarde af gesien.[1][2] Die skynbare afstand tussen hulle is dus ’n minimum. Die sterrekundige simbool vir konjunksie is ☌ (in Unicode U+260C) en geskryf lyk dit so: Astronomical conjunction symbol.png. Die simbool word nie meer in moderne astronomie gebruik nie, maar wel steeds in astrologie.

’n Konjunksie vind plaas tussen twee voorwerpe in die sonnestelsel of tussen ’n sonnestelsel-liggaam en ’n afgeleë voorwerp soos ’n ster. Dit is ’n skynbare verskynsel wat veroorsaak word deur die waarnemer se perspektief; die twee voorwerpe is nie werklik naby mekaar in die ruimte nie.

Oorgang

’n Konjunksie van Mars en Jupiter op die oggend van 1 Mei 2011, toe vyf van die sonnestelsel se agt planete en die Maan omtrent ’n uur voor sonsopkoms gesien kon word vanaf Cerro Paranal, Chili.[3]

In die algemeen, veral in die geval van twee planete, beteken ’n konjunksie hulle het dieselfde regte klimming, en dit word ’n konjunksie in regte klimming genoem. Hulle kan egter ook dieselfde ekliptiese lengte hê. Konjunksies in regte klimming en konjunksies in ekliptiese lengte vind nie gewoonlik op dieselfde tyd plaas nie, maar in die meeste gevalle amper op dieselfde tyd. In driedubbele konjunksies is dit moontlik dat ’n konjunksie net in regte klimming of net in ekliptiese lengte plaasvind.

Wanneer twee hemelliggame egter dieselfde deklinasie het tydens ’n konjunksie in regte klimming (of dieselfde ekliptiese breedte het tydens ’n konjunksie in ekliptiese lengte), sal die een wat die naaste aan die Aarde is, voor die ander een inbeweeg. In so ’n geval vind ’n samestand plaas. As een voorwerp in die skadu van ’n ander inbeweeg, vind ’n verduistering plaas. As die Maan byvoorbeeld in die Aarde se skaduwee inbeweeg en uit sig verdwyn, is dit ’n maansverduistering.

As die sigbare skyf van die naaste voorwerp heelwat kleiner is as dié van die verste voorwerp, word van ’n oorgang gepraat. Wanneer die naaste voorwerp baie groter lyk as die verste een, word gepraat van ’n okkultasie. ’n Voorbeeld van ’n okkultasie is wanneer die Maan tussen die Aarde en die Son inbeweeg en veroorsaak dat die Son óf heeltemal óf gedeeltelik verdwyn. Dié verskynsel is algemeen bekend as ’n sonsverduistering. Okkultasies waarin nie die Maan of die Son ’n rol speel nie is baie seldsaam. Die okkultasie van ’n planeet deur die Maan kom egter dikwels voor. Verskeie sulke verskynsels is verskeie kere per jaar van verskillende plekke op Aarde af sigbaar.

Other Languages
فارسی: مقارنه
Bahasa Indonesia: Konjungsi (astronomi)
日本語: 合 (天文)
한국어: 합 (천문학)
Lëtzebuergesch: Konjunktioun (Astronomie)
മലയാളം: അന്തര്യുതി
srpskohrvatski / српскохрватски: Konjunkcija (astronomija)
Türkçe: Kavuşum
українська: Сполучення