Klimaat

Klimaatkaart van die wêreld

Klimaat (van oud-Grieks: κλίμα) is die gemiddelde toestand van die weer oor 'n tydperk van ten minste 30 jaar. In teenstelling hiermee is die weer die toestand van die atmosfeer op 'n gegewe oomblik in tyd.

Die klimaat is die navorsingsveld van klimatologie. Aangesien die weer van dag tot dag sterk kan verander, is die gemiddelde waardes van die weer (soos gemiddelde temperatuur) nie die enige mate vir klimaat nie, en word frekwensieverdelings, ekstreme waardes, modale waardes en standaardafwykings ingespan.

Die klimaat op 'n bepaalde plek op aarde is onderhewig aan die gesamentlike effek wat die weerstoestande op daardie plek het en aan die reëlmaat waarmee die toestande hulle voordoen. Die prosesse in die onderste gedeelte van die atmosfeer onder die invloed van sonenergie speel 'n vername rol in die 2 belangrikste klimatologiese faktore, naamlik die heersende temperature en die feit dat daar reën val.

Die temperatuur hang veral af van die hoek waarteen die son se strale op die aarde inval en hou daarom verband met die breedtegrade of die posisie van 'n bepaalde plek ten opsigte van die son. Daar is 'n aantal duidelike klimaatgordels te onderskei (trope, subtrope, gematigde gebiede, poolstreke), wat naastenby ewewydig is met die ewenaar.

Ook binne die gordels kan daar belangrike klimaatverskille voorkom, afhangende van die temperatuur en die neerslag. Omdat hierdie faktore baie belangrik is vir die plantegroei, val klimaattipes dikwels saam met die vegetasiepatroon, iets waarmee daar in die klassifikasiesisteem rekening gehou moet word. Die plantegroei bepaal in belangrike mate die uiterlike van die landskap, waarby die reliëf ook 'n rol het en op sy beurt grootliks bepaal word deur die klimaat.

Hierdie verskynsel is redelik logies te verklaar, aangesien die verwering en erosie van gesteentes afhang van die temperatuur en die beskikbare hoeveelheid water (afkomstig van reën), terwyl daarnaas ook nog die plantbedekking die verloop van hierdie prosesse beïnvloed. Nie alleen bepaal die klimaat in oorwegende mate die landskap nie, maar die teenoorgestelde geld ook: in stedelike gebiede word die klimaat dikwels beïnvloed deur byvoorbeeld groot nywerheidsinstallasies. AI die onderlinge faktore word in die klimatologie ondersoek en dit is 'n wetenskap wat in die vorige eeu vinnig ontwikkel het. Die kennis wat die mens so verkry, is van groot praktiese waarde, onder meer ten opsigte van die landbou, die nywerheid en die vraag na water oor die algemeen.

Other Languages
Alemannisch: Klima
aragonés: Clima
Ænglisc: Medumweder
العربية: مناخ
অসমীয়া: জলবায়ু
asturianu: Clima
azərbaycanca: İqlim
башҡортса: Климат
Boarisch: Klima
žemaitėška: Klimats
беларуская: Клімат
беларуская (тарашкевіца)‎: Клімат
български: Климат
भोजपुरी: जलवायु
বাংলা: জলবায়ু
brezhoneg: Hin
bosanski: Klima
català: Clima
нохчийн: Климат
Cebuano: Klima
کوردی: ئاووھەوا
čeština: Podnebí
Cymraeg: Hinsawdd
dansk: Klima
Deutsch: Klima
Zazaki: İklım
Ελληνικά: Κλίμα
English: Climate
Esperanto: Klimato
español: Clima
eesti: Kliima
euskara: Klima
estremeñu: Climi
فارسی: اقلیم
suomi: Ilmasto
Võro: Kliima
français: Climat
Nordfriisk: Kliima
Frysk: Klimaat
Gaeilge: Aeráid
Gàidhlig: Gnàth-shìde
galego: Clima
Avañe'ẽ: Ararova
עברית: אקלים
हिन्दी: जलवायु
hrvatski: Klima
Kreyòl ayisyen: Klima
magyar: Éghajlat
հայերեն: Կլիմա
interlingua: Climate
Bahasa Indonesia: Iklim
Ilokano: Klima
Ido: Klimato
íslenska: Loftslag
italiano: Clima
日本語: 気候
Patois: Klaimit
Basa Jawa: Iklim
ქართული: კლიმატი
Qaraqalpaqsha: Klimat
қазақша: Климат
ಕನ್ನಡ: ವಾಯುಗುಣ
한국어: 기후
къарачай-малкъар: Климат
kurdî: Avhewa
Кыргызча: Климат
Latina: Clima
Lëtzebuergesch: Klima
Limburgs: Klimaat
lietuvių: Klimatas
latviešu: Klimats
Malagasy: Toe-tany
македонски: Клима
монгол: Уур амьсгал
Bahasa Melayu: Iklim
Mirandés: Clima
မြန်မာဘာသာ: ရာသီဥတု
Plattdüütsch: Klima
नेपाल भाषा: लःफय्
Nederlands: Klimaat
norsk nynorsk: Klima
norsk: Klima
occitan: Clima
ਪੰਜਾਬੀ: ਪੌਣਪਾਣੀ
Papiamentu: Klima
polski: Klimat
پنجابی: کلائمیٹ
português: Clima
română: Climat
armãneashti: Climâ
русский: Климат
русиньскый: Клімат
sardu: Clima
sicilianu: Clima
Scots: Climate
سنڌي: آبھوا
srpskohrvatski / српскохрватски: Klima
සිංහල: දේශගුණය
Simple English: Climate
slovenčina: Podnebie (klíma)
slovenščina: Podnebje
Soomaaliga: Cimilo
shqip: Klima
српски / srpski: Клима
Seeltersk: Klima
Basa Sunda: Iklim
svenska: Klimat
Kiswahili: Tabianchi
тоҷикӣ: Иқлим
Tagalog: Klima
Türkçe: İklim
Xitsonga: Tinguva
татарча/tatarça: Климат
українська: Клімат
اردو: آب و ہوا
oʻzbekcha/ўзбекча: Iqlim
vèneto: Clima
Tiếng Việt: Khí hậu
Winaray: Klema
吴语: 氣候
მარგალური: კლიმატი
ייִדיש: קלימאט
Vahcuengh: Heiqhaeuh
中文: 氣候
Bân-lâm-gú: Khì-hāu
粵語: 氣候