Jiddisj

Jiddisj
ייִדיש‎, יידיש‎ of אידיש‎ ; yidish/idish/yidish 
Uitspraak:[ˈjɪdɪʃ] of [ˈɪdɪʃ]
Gepraat in:Vlag van Bosnië en Herzegowina Bosnië en Herzegowina
Vlag van Israel Israel
Vlag van Moldowa Moldowa
Vlag van Nederland Nederland
Vlag van Oekraïne Oekraïne
Vlag van Pole Pole
Vlag van Roemenië Roemenië
Vlag van Rusland Rusland
Vlag van Swede Swede
Vlag van Wit-Rusland Wit-Rusland 
Gebied:Sentraal- en Oos-Europa
Totale sprekers:1,8 miljoen
Taalfamilie:Indo-Europees
 Germaans
  Wes-Germaans
   Hoog-Duits
    Jiddisj 
Skrifstelsel:Hebreeuse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in:Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Joodse Outonome Oblast
Gereguleer deur:YIVO
Taalkodes
ISO 639-1:yi
ISO 639-2:yid
ISO 639-3:yid

Jiddisj (ייִדיש‎, יידיש‎ of אידיש‎, yidish/idish/yidish, [ˈjɪdɪʃ] of [ˈɪdɪʃ]; Engels: Yiddish, van Duits Jiddisch: Jüdisch) of Mame-Losjen (מאמע-לשון, "Moedertaal") is 'n Wes-Germaanse taal met Hebreeuse en Slawiese elemente wat meestal met die Hebreeuse alfabet geskryf word. Jiddisj het gedurende die Hoë Middeleeue uit die Middelhoogduitse taal ontwikkel en is nog steeds nou verwant aan moderne Hoog-Duits en sy dialekte. Dit was veral die Joodse bevolking van Pole en Rusland wat die bestaande Middelhoogduitse verkeerstaal – 'n dialek met Hebreeuse leenwoorde – tot 'n skryftaal uitgebou het (soortgelyk aan die Romaanse taal Ladino wat nou verwant is aan Spaans).

Kaart van Jiddisje dialekte in Sentraal-Europa

Die Jiddisje taal word in twee hoofdialekte, Wes-Jiddisj en Oos-Jiddisj, verdeel. Met die Europese Verligting en die toelating tot volledige burgerregte het die meerderheid van die Wes-Europese Joodse bevolking begin om die plaaslike tale oor te neem.

Nadat die Joodse bevolking van Sentraal-Europa in die laat Middeleeue na die oostelike deel van die vasteland verdryf is, het hulle in spesifieke buurte, die "stetl", van Slawiese stede gewoon. Jiddisj het 'n groot aantal leenwoorde en wendings uit Pools en Russies oorgeneem, maar het danksy die oorwegend Duitse woordeskat wesentlik 'n Germaanse taal gebly wat oor 'n ryk literêre tradisie beskik. Die tydperk tussen 1800 en 1900 word as die Goue Era van die taal beskou.

Voor die Holocaust was Jiddisj die moedertaal van sowat twaalf miljoen mense in die oostelike Sentraal- en in Oos-Europa, veral Asjkenasiese Jode. Grootskaalse emigrasie het die taalgebied van Jiddisj veral na Israel en die Verenigde State verskuif. Tans is daar nog sowat drie miljoen oorwegend Joodse sprekers dwarsoor die wêreld. Naas ouer sprekers van alle Joodse geloofsrigtings word Jiddisj vandag veral deur Chassidiese Jode as omgangstaal gebesig.

  • eksterne skakels

Eksterne skakels

Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Jiddisj
Indo-Europese tale: Kentum-tale: Germaanse tale
Noord-Germaanse tale:
Deens | Faroëes | Noors (Bokmål, Nynorsk) | Sweeds | Yslands
Wes-Germaanse tale:
Afrikaans | Duits | Engels | Fries (Noord-Fries, Oos-Fries/Saterfries, Jiddisj | Limburgs | Luxemburgs | Nederduits | Nederlands (Oos-Vlaams, Wes-Vlaams) | Nedersaksies (Wes-Veluws) | Skots
Oos-Germaanse tale:
Boergondies (†) | Goties (†) | Vandaals (†)
Other Languages
Alemannisch: Jiddische Sprache
አማርኛ: ዪዲሽኛ
aragonés: Yídix
العربية: لغة يديشية
مصرى: ييدى
asturianu: Yiddish
azərbaycanca: İdiş dili
башҡортса: Идиш
Boarisch: Jiddisch
žemaitėška: Jėdėš kalba
беларуская: Ідыш
беларуская (тарашкевіца)‎: Ідыш
български: Идиш
Bahasa Banjar: Bahasa Yiddish
brezhoneg: Yideg
català: Ídix
qırımtatarca: Yidiş tili
čeština: Jidiš
Чӑвашла: Идиш
Deutsch: Jiddisch
Zazaki: Yidişki
dolnoserbski: Jidišćina
Ελληνικά: Γίντις
English: Yiddish
Esperanto: Jida lingvo
español: Yidis
euskara: Yiddish
suomi: Jiddiš
føroyskt: Jiddiskt mál
français: Yiddish
arpetan: Yidich·e
Nordfriisk: Jidisk
Frysk: Jiddysk
Gaeilge: An Ghiúdais
Gàidhlig: Iùdais
Gaelg: Ewdish
客家語/Hak-kâ-ngî: Yiddish-ngî
עברית: יידיש
Fiji Hindi: Yiddish bhasa
hrvatski: Jidiš
hornjoserbsce: Jidišćina
magyar: Jiddis nyelv
հայերեն: Իդիշ
interlingua: Lingua yiddish
Bahasa Indonesia: Bahasa Yiddi
Interlingue: Yiddic
íslenska: Jiddíska
italiano: Lingua yiddish
Basa Jawa: Basa Yiddish
ქართული: იდიში
Taqbaylit: Yidic
қазақша: Идиш
한국어: 이디시어
коми: Идиш
kernowek: Yedhowek
Ladino: Idish
Lingua Franca Nova: Ides
Limburgs: Jiddisch
lietuvių: Jidiš
latviešu: Jidišs
олык марий: Идиш йылме
македонски: Јидиш
മലയാളം: യിദ്ദിഷ്
Bahasa Melayu: Bahasa Yiddish
Plattdüütsch: Jiddisch
Nedersaksies: Jiddisj
Nederlands: Jiddisch
norsk nynorsk: Jiddisch
norsk: Jiddisch
occitan: Yiddish
Deitsch: Yiddisch
polski: Jidysz
Piemontèis: Yiddish
پنجابی: یدش
português: Língua iídiche
română: Limba idiș
русский: Идиш
саха тыла: Идиш
sicilianu: Lingua yiddish
srpskohrvatski / српскохрватски: Jidiš
Simple English: Yiddish
slovenčina: Jidiš
slovenščina: Jidiš
shqip: Jidish
српски / srpski: Јидиш (језик)
svenska: Jiddisch
ślůnski: Jidisz
тоҷикӣ: Забони Идиш
Tagalog: Wikang Yidis
Türkçe: Yidiş
татарча/tatarça: Идиш теле
українська: Їдиш
oʻzbekcha/ўзбекча: Idish
Tiếng Việt: Tiếng Yiddish
მარგალური: იდიში
ייִדיש: יידיש
中文: 意第緒語
Bân-lâm-gú: Yiddish-gí
粵語: 依地文